СТУДЕНТ ЖАСТАРДЫ РУХАНИ-АДАМГЕРШІЛІККЕ ТӘРБИЕЛЕУ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ МӘСЕЛЕ РЕТІНДЕ

Мақалада студент жастардың рухани-адамгершілік дамуы мен тәрбиесінің мәселелері ашылған. Бұл мәселеге назардың артуы жеке тұлғаның мәдени, интеллектуалдық, рухани-адамгершілік және патриоттық бірегейлігін қалыптастыру міндеттерінің ерекше мәнге ие болуымен байланысты. Негізгі аспект – тұлғаны тәрбиелеу мен дамыту барысында олардың бойына адамгершілік, ұлттық құндылықтарды сіңіру, сонымен қатар жалпыадамзаттық мұраттарды жүзеге асыруға, халық пен Отан игілігі үшін қызмет етуге дайын болуды дамыту қажет. Бұл аспектілердің маңыздылығы өмірдің мәнін түсінуге және адамгершілік кемелдікке жетуге байланысты. Шынайы өмірде рухани-адамгершілік мұраттарды нығайту үйлесімді қоғамның қалыптасуына әкеледі. Әлеуметтік-мәдени өзгерістер студенттер қауымына жан-жақты әсер етеді, бұл олардың адамгершілік дамуына әсер ететіні сөзсіз. Қазіргі қоғамдағы адамгершіліктің құлдырауы және отбасы мен мектептің адамгершілік құндылықтарды дамытудағы рөлінің төмендеуі рухани өсу мәселесін күшейтеді. Әлеуметтік ортаның ықпалына бейім жастар ар-намыс, борыш, мейірімділік, әділдік, патриотизм сияқты ұғымдарды дұрыс немесе толық түсінбейді. Жастар арасындағы моральдық-этикалық мінез-құлық нормаларының нашарлауы, сонымен қатар мәдени, рухани және ұлттық құндылықтардың құлдырауы зерттеуіміздің мәселелері тұрғысынан назар аудартады.

Жеке тұлғаның берік рухани-адамгершілік негізін құру қоғам тұрақтылығын нығайтудың маңызды факторы болып табылады. «Адал азамат» бағдарламасы қоғамдағы адамгершілік ұстанымдарды нығайтуға және рухани-адамгершілік қасиеттері жоғары әділ де шыншыл адамдарды тәрбиелеуге бағытталған, бұл өз кезегінде елдің әл-ауқатын арттыруға септігін тигізеді. Студенттердің өмірлік құндылықтарын дамыту және рухани өсу психологиялық-педагогикалық ғылым саласындағы зерттеушілер үшін ерекше назар аударатын тақырып болып табылады, мұнда адамгершілік және рухани тәрбие процестерін жан-жақты зерттеудің маңыздылығы ерекше атап өтіледі.

Студент жастардың рухани-адамгершілік дамуы мен тәрбиесінің міндеттерін шешу үшін руханиадамгершілік білім мазмұнына теориялық және практикалық талдау жасау қажет. Бұл бағыт жоғары оқу орындарында студенттердің тұлғалық дамуының әртүрлі аспектілерін зерттеудің тиімді әдістерін әзірлеуде және жетілдіруде маңызды рөл атқарады. Бұл да білім беру жүйесіне студенттердың рухани-адамгершілік тәрбиесінің сапасын арттыруға бағытталған әртүрлі тәсілдерді енгізуге ықпал етеді.

1. Громыко Ю.В. Гуманистическая педагогика: от Античности до современности. — М.: Московский психолого-социальный институт; Флинта, 2001. — 304 с.

2. Ушинский К.Д. О народности в общественном воспитании / К.Д.Ушинский. — Санкт-Петербург: Издательство "Лань", 2013. — 53 с. — ISBN 978-5-507-13003- 0. — Текст: электронный // Лань: электронно-библиотечная система. — URL: https://e.lanbook.com/book/30549

3. Толстой Л.Н. Воспитание и образование // Толстой Л.Н. Полное собрание сочинений. Т.8. Педагогические статьи 1860-1863. - М.: «Художественная литература», 1936. - С.211-246.

4. Макаренко А.С. Педагогическая поэма / А.С.Макаренко. – М.: Директ-Медиа, 2014. – 497 с.

5. Сухомлинский В.А. Сердце отдаю детям. - Мн.: Нар.асвета, 1981. - 288 с.

6. Амонашвили Ш.А. Гуманно-личностный подход к детям. — М.: Институт практической психологии; Воронеж: НПО «МОДЭК», 1998. — 544 с.

7. Батаева Е.В., Дробот Е.В. Духовно-нравственное воспитание студентов в образовательной среде современного вуза: монография. — Тамбовский государственный университет, 2023.

8. Дьяченко Е.В. Духовно-нравственное воспитание студенческой молодежи в условиях социокультурной трансформации: монография / Е.В.Дьяченко. — Чебоксары: ИД «Среда», 2021. — 224 с.

9. Калашникова Н.В., Гусейнова К.О. Духовно-нравственное воспитание студентов в условиях информационно-цифрового общества: проблемы, возможности, перспективы [Электронный ресурс] // КиберЛенинка. — 2022.

10. Карапетян К.И. Система духовно-нравственного воспитания студентов вузов в поликультурной среде: автореф. дис. канд. пед. наук. — Ростов-на-Дону, 2022.

11. Фомина О.Е. Духовно-нравственное воспитание личности студентов в системе высшего образования // Современные проблемы науки и образования. – 2012. – № 5. [Электронный ресурс] - URL: http://www.science-education.ru/ru/article/view?id=6973 (дата обращения: 05.10.2024).

12. Illarionova Y. The experience of spiritual and moral education of students in higher education (domestic and foreign experience) // Russian Journal of Education and Psychology, 16(1), 55-72 DOI: https://doi.org/10.12731/2658-4034-2025-16-1-673

13. Jing Lv. Exploring and practicing the pathways of character education for university students based on moral education //- 2024. Vol 2 No 6: International education forum DOI: https://doi.org/10.26689/ief.v2i6.7701

14. Mei-Yee Wong. University students’ perceptions of learning of moral education: a response to lifelong moral education in higher education /Pages 654-671 Received 26 Mar 2019, Accepted 21 Oct 2020, Published online: 01 Dec 2020 https://doi.org/10.1080/13562517.2020.1852201

15. Abduhakimova M.N. Pedagogical methods of forming spiritual and moral education in students //Web of Scientist International scientific research journal ISSN: 2776-0979, Volume 3, Issue 11, Nov., 2022 DOI: https://doi.org/10.17605/OSF.IO/93HFB