ТРАНСВЕРСАЛЬНЫЕ НАВЫКИ СТУДЕНТОВ И ИХ АДАПТАЦИЯ К УНИВЕРСИТЕТСКОЙ СРЕДЕ

На адаптационные механизмы студентов университетов, особенно первокурсников и студентов других курсов, оказывают влияние трансверсальные навыки. Цель статьи - изучить взаимосвязь между трансверсальными навыками и важными факторами адаптации студентов, такими как регулярное посещение высшего учебного заведения и проблемы в академической и социальной сферах. В процессе исследования и анализа научной литературы выявлен контент, влияющий на улучшение трансверсальных навыков студентов для комфортной адаптации в университете. В исследовании рассматриваются дополнительные навыки, не относящиеся к категории трансверсальных, которые являются необходимыми для обучающихся и способствуют их адаптации к условиям высших учебных заведений. В исследовании применен смешанный подход, включающий количественный сбор данных и качественные методы в результате проведенного опроса студентов. Результаты данного исследования могут быть полезны высшим учебным заведениям, государственным и образовательным организациям, так как предложены способы повышения качества обучения и успешности студентов. Высшие учебные заведения могут принять большее количество студентов с комплексными потребностями, расширяя развитие навыков за пределы академических компетенций и включая подготовку к вызовам высшего образования.

1. UNESCO UNEVOC. TVETipedia+Glossary: show=term/term=Transversal+skills. Available at: -URL: https://unevoc.unesco.org/home/TVETipedia+Glossary/show=term/term=Transversal+skills (accessed: 21.01.2025)

2. Б.Ж.Санбаева, К.А.Есенова. Шетелдік студенттердің Қазақстандық жоғары оқу орнына бейімделуі. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы Педагогика. Психология. Әлеуметтану сериясы. - № 2(143). - 2023. - Б. 422-433

3. М.П. Асылбекова, Б.Е. Батанасова, А.Б. Закирова. Цифрлық дәуірде болашақ педагогпсихологтердің транссауаттылығын дамыту мүмкіндіктері. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Педагогика Сериясы. - № 2(147) – 2024. - Б.230-243

4. Курбанкулова, Г., Ә.С. Стамбекова. Болашақ бастауыш білім педагогтерінің ұлттық құндылықтар бағдарын дамыту мүмкіндіктері. Вестник НАН РК. - № 2. - 2023. - Б. 141–154.

5. Aльдибековa Ш.Н., Кaпсaновa Г.Б., , Жұбaндыковa A.М. Жеке тұлғaлық дaмыту негіздері» пәнін оқытудa студенттердің трaнсверсaльді құзіреттіліктерін қaлыптaстыру. Научный журнал “Известия КазУМОиМЯ имени Абылай хана”, серия “Педагогические науки”. - № 1 - 2024. - Б. 198-216.

6. Т.А.Жумакова, У.С.Артыкбаева, М.Б.Даутова, К.В.Антонец, Н.М.Чурукова. Студенттердің бейімделуіне оқу үрдісінің әсері. Вестник КазНМУ. - №1 - 2017.- Б.433-476

7. Otarova T, Assylbekova M, Batanassova B, Abdrakhman S, Koshimbetova Z. The level of formation of Transversal competence in the context of higher education: The case of Kazakhstan. Sci Herald Uzhhorod Univ Ser Phys. – 2024. Р. 198-205.

8. Asylbekova M.P. Otarova, T.N. Yelkin D.C. The importance of transversal skills in higher education curricula and in the labor market. Bulletin of L.N. Gumilyov Eurasian National University, Pedagogy. Psychology. Sociology Series. – 2023. Vol. 142(1). P.178-193

9. Абдуалиева, Н., Утегенова, Б.М. Бірінші курс студенттерінің оқуға бейімделуде педагогикалықпсихологиялық қолдау көрсету жолдары. Вестник КГПИ. -№3. – 2016. Б. 189-205

10. Rocha, H., Almeida, F., Casquilho, I., & Ferreira, J. Preparing students to apply transversal skills: A case study in higher education. In EDULEARN17 Proceedings. – 2017. P. 4156-4163.

11. Almeida, F., Simões, E., Belchior-Rocha, H., & Casquilho-Martins, I. The importance of transversal skills in higher education curricula for today’s labor market. In L. Gómez Chova, A. López Martínez, & I. Candel Torres (Eds.), 12th International Technology, Education and Development Conference. – 2018. 7136 p.

12. Belchior-Rocha H., Casquilho-Martins I., & Simões E. Transversal competencies for employability: From higher education to the labour market. Education Sciences. -2022. Vol. 12(4). 255 p.

13. García-Álvarez J., Vázquez-Rodríguez A., Quiroga-Carrillo A., Priegue Caamaño D. Transversal competencies for employability in university graduates: A systematic review from the employers’ perspective. Education Sciences. – 2022. Vol.12(3). 204 p.

14. Guerra-Macías Y., Tobón S. Development of transversal skills in higher education programs in conjunction with online learning: Relationship between learning strategies, project-based pedagogical practices, elearning platforms, and academic performance. Heliyon. – 2025.568 p.

15. Maunsell P. Principles of best practice for the integration of transversal skills in the curricula of further and higher education programmes (Working Paper Series 1). Limerick and Clare ETB. -2023. 899 p.

16. Сейітқазы П.Б. Трансверсалды дағдылар негізінде ақпараттық құзыреттілікті мүмкіндіктері.[Электрондық ресурс] — URL: https://digitaletiquette.kz/news/66 (қаралу уақыты: 21.05.2025)