Preview

Вестник Атырауского университета имени Халела Досмухамедова

Расширенный поиск

КАДРОВЫЙ РАЗРЫВ И БУДУЩЕЕ ЗАНЯТОСТИ: ВЫЗОВЫ ДЛЯ РЫНКА ТРУДА КАЗАХСТАНА В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ

https://doi.org/10.47649/vau.26.v81.i2.27

Аннотация

В условиях цифровой трансформации экономики повышение эффективности использования человеческого капитала становится одним из ключевых факторов роста производительности труда и обеспечения устойчивого социально-экономического развития. Статья посвящена исследованию влияния человеческого капитала на совокупную факторную производительность (TFP) и структурного несоответствия между спросом и предложением рабочей силы в экономике Республики Казахстан. Объектом исследования является рынок труда Казахстана, предметом – взаимосвязь между качеством человеческого капитала, производительностью, инвестиционной эффективностью и структурными диспропорциями занятости в отраслевом и региональном разрезах. Цель исследования заключается в комплексной оценке влияния человеческого капитала на совокупную факторную производительность, выявлении масштабов и факторов кадрового разрыва на рынке труда. Методологическую основу исследования составили расширенная производственная функция Кобба–Дугласа, декомпозиция Солоу, модели коинтеграции и коррекции ошибок (ECM), а также панельный анализ отраслевых и региональных данных Республики Казахстан за 2010–2025 гг. Полученные результаты свидетельствуют о существенной неоднородности влияния инвестиций на совокупную факторную производительность в различных секторах экономики. Установлено, что в большинстве несырьевых отраслей инвестиции не обеспечивают статистически значимого роста TFP, тогда как в обрабатывающей промышленности выявлена отрицательная долгосрочная зависимость между инвестициями и производительностью. Региональный анализ показал значительную дифференциацию уровня безработицы в зависимости от уровня образования. Полученные результаты подтверждают, что повышение эффективности инвестиционной модели экономического роста требует опережающего развития человеческого капитала и совершенствования системы подготовки кадров. Полученные результаты расширяют методические основы оценки влияния человеческого капитала на производительность и кадровый разрыв и имеют практическое значение для разработки государственной политики, направленной на повышение эффективности использования человеческого капитала, совершенствование системы технического и профессионального образования и развитие региональных рынков труда.

Об авторах

А. Серіккызы
Алматы менеджмент университет ALMAU
Казахстан

Айсара Серіккызы - PhD, ассоциированный профессор,

г.Алматы, 050060



Ә. Бақтымбет
Казахский университет технологий и бизнеса им.К.Кулажанова
Казахстан

Әсем Бақтымбет - кандидат экономических наук, доцент, 

г.Астана, 010000



С. Бактымбет
Казахский национальный аграрный исследовательский университет
Казахстан

Сауле Бақтымбет – кандидат экономических наук, ассоциированный профессор,

г.Алматы, 070004



А. Ахметова
Алматы менеджмент университет ALMAU
Казахстан

Аделия Ахметова – бакалавр,

г.Алматы, 050060



Список литературы

1. Barro R. J. (1991) Economic Growth in a Cross Section of Countries. Quarterly Journal of Economics. Vol. 106, No. 2. P. 407–443.

2. Becker G. S. (1962) Investment in Human Capital: A Theoretical Analysis. Journal of Political Economy. Vol. 70, No. 5, pt. 2. P. 9–49.

3. Beisembina A., et al. (2025) The Labour Market in Kazakhstan Under Conditions of Digital Transformation. Economies. Vol. 13, No. 5. Article 131.

4. Cramarenco R. E., Burcă-Voicu M. I., Dabija D. C. (2023) The Impact of Artificial Intelligence (AI) on Employees' Skills and Well-Being in Global Labour Markets: A Systematic Review. Oeconomia Copernicana. Vol. 14, No. 3. P. 731–767.

5. Ege A. A., et al. (2023) Determinants of Overlapping Mismatch in the Turkish Labour Market. Journal for Labour Market Research. Vol. 1. P. 45–56.

6. Goldin C., Katz L. F. The Race between Education and Technology. Cambridge (MA): Belknap Press of Harvard University Press, 2008. 496 p.

7. Hanushek E. A., Woessmann L. The Knowledge Capital of Nations: Education and the Economics of Growth. Cambridge (MA): MIT Press, 2015.

8. International Labour Organization. World Employment and Social Outlook: Trends 2026. Geneva: International Labour Organization, 2026. [Electronic resource] – URL: https://researchrepository.ilo.org/view/delivery/41ILO_INST/13147301370002676?bypassKey=492dd5a5-3f7a-45de9fa7-2d91f07c5f19 (accessed: 10.03.2026).

9. Lucas R. E., Jr. (1988) On the Mechanics of Economic Development. Journal of Monetary Economics. Vol. 22, No. 1. P. 3–42.

10. Mankiw N. G., Romer D., Weil D. N. (1992) A Contribution to the Empirics of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics. Vol. 107, No. 2. P. 407–437.

11. McKinsey Global Institute. Jobs Lost, Jobs Gained: Workforce Transitions in a Time of Automation. New York: McKinsey & Company, 2017. 160 p. [Electronic resource] – URL: https://www.mckinsey.com/mgi/ourresearch/jobs-lost-jobs-gained-workforce-transitions-in-a-time-of-automation (accessed: 10.03.2025).

12. Mincer J. Schooling, Experience and Earnings. New York: Columbia University Press for National Bureau of Economic Research, 1974.

13. OECD. OECD Employment Outlook 2022: Building Back More Inclusive Labour Markets. Paris: OECD Publishing, 2022.

14. OECD. OECD Skills Outlook 2023: Lifelong Learning for All. Paris: OECD Publishing, 2023. 250 p.

15. Romer P. M. (1990) Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy. Vol. 98, No. 5, pt. 2. P. S71–S102.

16. Schultz T. W. (1961) Investment in Human Capital. The American Economic Review. Vol. 51, No. 1. P. 1– 17.

17. Tleppayev A., et al. (2025) Education, Institutions, and Investment as Determinants of Economic Growth in Central Asia and the Caucasus. Economies. Vol. 13, No. 3. Article 78.

18. World Bank. Human Capital Project. Washington, DC: World Bank, 2025. [Electronic resource] – URL: https://www.worldbank.org/en/publication/human-capital (accessed: 10.03.2025).

19. World Bank. World Development Report 2024: Human Capital, Technology and Work. Washington, DC: World Bank, 2024.

20. Tleppayev A., et al. (2025) Education, Institutions, and Investment as Determinants of Economic Growth in Central Asia and the Caucasus. Economies. Vol. 13, No. 3. Article 78.

21. Baktymbet S., Baktymbet A., Ukubassova G., Bakirbekova A., Serikkyzy A. (2025) Enhancing Human Capital for National Economic Competitiveness: Assessment of International Experience. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series "Economics". Vol. 12. No. 1. P. 9–19.

22. Serikkyzy A., Baktymbet A. S., Baktymbet S. S. (2024) Measuring Human Capital's Contribution to Sustainable Economic Development. Vestnik Karagandinskogo universiteta. Serija "Ekonomika". Vol. 29. No. 3 (115). P. 89–101.

23. Vliyanie chelovecheskogo kapitala na uroven' konkurentosposobnosti nacional'noj ekonomiki // Vestnik Nacional'noj akademii nauk Respubliki Kazahstan. 2024. Vol. 407. No. 1. [Electronic resource] – URL: https://journals.nauka-nanrk.kz/bulletin-science/article/view/6256 (accessed: 10.10.2025).

24. Nacional'noe byuro statistiki Respubliki Kazahstan. Trud i zanyatost' v Respublike Kazahstan: 2024. Astana: BNS RK, 2023. 89 p. [Electronic resource] – URL: https://stat.gov.kz (accessed: 10.10.2025).

25. Ministerstvo truda i social'noj zashchity naseleniya Respubliki Kazahstan. Nacional'nyj proekt po razvitiyu predprinimatel'stva na 2021–2025 gody. [Electronic resource] – URL: https://www.enbek.kz (accessed: 10.10.2025).

26. Respublika Kazahstan. Postanovlenie Pravitel'stva Respubliki Kazahstan ot 29 nojabrja 2023 g. No. 1050 «Ob utverzhdenii Koncepcii razvitija rynka truda Respubliki Kazahstan na 2024–2029 gody». [Electronic resource] – URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300001050 (accessed: 10.05.2025).

27. Acemoglu D., Restrepo P. (2022) Demographics and Automation. The Review of Economic Studies. Vol. 89. No. 1. P. 1–44.

28. Solow R. M. (1956) A Contribution to the Theory of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics. Vol. 70. No. 1. P. 65–94.


Рецензия

Для цитирования:


Серіккызы А., Бақтымбет Ә., Бактымбет С., Ахметова А. КАДРОВЫЙ РАЗРЫВ И БУДУЩЕЕ ЗАНЯТОСТИ: ВЫЗОВЫ ДЛЯ РЫНКА ТРУДА КАЗАХСТАНА В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ. Вестник Атырауского университета имени Халела Досмухамедова. 2026;81(2):351-365. https://doi.org/10.47649/vau.26.v81.i2.27

For citation:


Serikkyzy A., Baktymbet A., Baktymbet S., Akhmetova A. КАДРЛЫҚ АЛШАҚТЫҚ ЖӘНЕ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫҢ БОЛАШАҒЫ: ЦИФРЛЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН ЕҢБЕК НАРЫҒЫ ҮШІН СЫН-ҚАТЕРЛЕР. Bulletin of the Khalel Dosmukhamedov Atyrau University. 2026;81(2):351-365. (In Russ.) https://doi.org/10.47649/vau.26.v81.i2.27

Просмотров: 1

JATS XML


Creative Commons License
Контент доступен под лицензией Creative Commons Attribution 4.0 License.


ISSN 2077-0197 (Print)
ISSN 2790-332X (Online)