ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРЕТІН МЕКТЕПТЕРДЕ ФИЗИКА ПӘНІН ОҚЫТУДА CINQASE МОДЕЛІ МЕН ПРОБЛЕМАЛЫҚ ОҚЫТУ ӘДІСІН ИНТЕГРАЦИЯЛАУ

Мақалада жалпы білім беретін мектепте физика пәнін оқыту барысында CinQASE моделі мен проблемалық оқыту әдісін кіріктіріп қолданудың оқушылардың сыни ойлауын дамытуға әсері қарастырылды. Зерттеудің мақсаты – физика сабағында CinQASE моделінің кезеңдерін проблемалық оқыту әдісімен ұштастыра отырып, оқушылардың талдау, дәлелдеу, сұрақ қою, зерттеу және қорытынды жасау дағдыларын дамыту тиімділігін анықтау. Зерттеу объектісі ретінде 9-сынып оқушыларының физика пәнін оқу үдерісі алынды, ал зерттеу пәні – CinQASE моделі мен проблемалық оқыту әдісінің интеграциясы арқылы сыни ойлауды қалыптастыру жолдары. Зерттеу 2023 жылдың қыркүйегінен 2024 жылдың мамырына дейін Ақмола облысындағы №2 Қосшы орта мектебінің 9-сынып оқушыларының қатысуымен жүргізілді. Экспериментке барлығы 54 оқушы қатысты: 27 оқушы эксперименттік топқа, 27 оқушы бақылау тобына бөлінді. Зерттеу барысында педагогикалық эксперимент, диагностикалық тестілеу, бақылау, сауалнама, оқушылардың рефлексиялық жазбаларын талдау және салыстырмалы статистикалық өңдеу әдістері қолданылды. Эксперимент нәтижелері бойынша эксперименттік топта сыни ойлау деңгейі 42,3%-дан 71,8%-ға дейін, пәнге қызығушылық 48,1%-дан 82,5%-ға дейін артты. Зерттеудің теориялық маңызы CinQASE моделі мен проблемалық оқытуды кіріктіре қолданудың физика пәніндегі сыни ойлауды дамытуға әсерін негіздеумен сипатталады. Тәжірибелік маңызы ұсынылған әдістемені физика сабақтарында, зертханалық жұмыстарда және проблемалық тапсырмаларды ұйымдастыруда қолдануға болатындығымен анықталады.

1. Hunaidah H., Susantin E., Wasis W. (2022) The CinQASE model: design to practice individual & collaborative critical thinking skill in learning // Al-Ishlah: Jurnal Pendidikan. Vol. 14, No. 2. P. 2173–2184.

2. Hunaidah H., Susantini E., Wasis W., Prahani B. K., Mahdiannur M. A. (2018) Improving collaborative critical thinking skills of physics education students through implementation of CinQASE learning model // Journal of Physics: Conference Series. Vol. 1108. Article 012101. DOI: https://doi.org/10.1088/1742-6596/1108/1/012101.

3. Dakabesi D., Luoise I. S. Y. (2019) The effectiveness of problem-based learning model to increase the students’ critical thinking skills // Journal of Education and Learning (EduLearn). Vol. 13, No. 4. P. 543–549. DOI: https://doi.org/10.11591/edulearn.v13i4.12940.

4. Amin S., Utaya S., Bachri S., Sumarmi, Susilo S. (2020) Effect of problem-based learning on critical thinking skill and environmental attitude // Journal for the Education of Gifted Young Scientists. Vol. 8, No. 2. P. 743–755. DOI: https://doi.org/10.17478/jegys.650344.

5. Akhdinirwanto R. W., Agustini R., Jatmiko B. (2020) Problem-based learning with argumentation as a hypothetical model to increase the critical thinking skills for junior high school students // Jurnal Pendidikan IPA Indonesia. Vol. 9, No. 3. P. 340–350. Available at-URL: https://doi.org/10.15294/jpii.v9i3.19282. (accessed: 25.01.2026)

6. Drennan J. (2010) Critical thinking as an outcome of a master’s degree in nursing programme // Journal of Advanced Nursing. Vol. 66, No. 2. P. 422–431. Available at-URL: https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2009.05170.x. (accessed: 25.01.2026)

7. Asbanu D., Imanuel D. E. S. (2023) The trend of research critical thinking skills in physics education journal evolution in physics education journals across Indonesia: from research design to data analysis // Radiasi: Jurnal Berkala Pendidikan Fisika. Vol. 16, No. 2. P. 51–60. DOI: https://doi.org/10.37729/radiasi.v16i2.3273.

8. Verawati N. N. S. P., Hikmawati H., Prayogi S. (2020) The effectiveness of inquiry learning models intervened by reflective processes to promote critical thinking ability in terms of cognitive style // International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET).. Vol. 15, No. 16. P. 212–220. DOI: https://doi.org/10.3991/ijet.v15i16.14687.

9. Кумарев Я. А., Карманова Ж. А. (2024) Формирование критического мышления у школьников как важная составляющая современного образования // Абай атындағы ҚазҰПУ-ң хабаршысы «Педагогика ғылымдары» сериясы. —Vol. —81, —No.1. —P. 317–327.

10. Hryn O., Kulyk I., Petrechenko I., Tsypliak N., Yasnovska L. (2024) Enhancing students' critical thinking skills through project-oriented education // Revista Eduweb. Vol. 18, No.4. P. 241–250.

11. Рахымбаева Б. Е., Аралбаева Г. М., Сулеймен Р. Н., Кушербаева М. Р. Физика пәнінен сапалы есептерді шығару арқылы орта буын оқушыларының сыни ойлауын дамыту // Физика твердого тела: материалы XV Международной научной конференции. —Астана: ЕНУ имени Л. Н. Гумилева, —2022. —С. 179–181.

12. Facione P. A. Critical Thinking: What It Is and Why It Counts. California Academic Press LLC, 2006. P. 1– 30.