ХX ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДАҒЫ ӨНЕР МЕН ҒЫЛЫМДАҒЫ ЖАҢАШЫЛ ҚАЗАҚ ӘЙЕЛДЕРІ

Мақала XX ғасырдың басындағы қазақ әйелдерінің өнер мен ғылым салаларындағы елеулі рөлі мен қосқан үлесін терең зерттеу болып табылады. Мақаланың мақсаты - қазақ әйелдерінің шығармашылық және ғылыми мұраларын зерделеу негізінде ХХ ғасырдың басындағы өнер мен ғылымды дамытуға қосқан үлесі мен рөлін кешенді талдау, сондай-ақ ерте кеңестік кезеңді қоса алғанда, әлеуметтік-тарихи жағдайлардың олардың кәсіби қызметі мен қоғамдық мәртебесін қалыптастыруға әсерін анықтау болып табылады. Кемсітушілік, әлеуметтік стереотиптер және білім мен ресурстарға қолжетімділіктің шектеулілігі сияқты көптеген қиындықтарға қарамастан, бұл әйелдер бірегей және мәнерлі өнер туындыларын жасап, ғылымның дамуына елеулі үлес қосты. Олар мұны табандылық, төзімділік және өз саласына деген терең құштарлық арқылы жасады. Олардың шығармалары өз дәуірінің қоғамдық-саяси ахуалын бейнелеп қана қоймай, болашақ ұрпаққа үлгі-өнегенің шамшырағы қызметін атқарды. Сондай-ақ бұл әйелдердің Қазақстанның мәдени және ғылыми эволюциясына тигізген зор ықпалын көрсетеді. Олардың үлестері тек қызмет саласымен ғана шектеліп қалмай, Қазақстанның қоғамы мен мәдениетіне де ауқымды әсер етті.

Ерте кеңестік дәуір қазақ әйелдерінің өміріне елеулі өзгерістер әкелді, оларға жарияланған бірқатар құқықтар берілді, бұл әйелдердің өзін-өзі бағалауы мен әлеуметтік мәртебесін арттыруға ықпал етті. Бұл үлкен өзгерістер мен сілкіністердің уақыты болды, бірақ бұл әйелдер бұл қиындықтарды абыроймен және табандылықпен жеңді. Бұл әйелдердің әңгімелері олардың күші мен бүкіл әлемдегі әйелдердің мызғымас рухының куәсі болып табылады. Олар табандылық күші мен құқықтарыңыз үшін күресудің маңыздылығын еске салады.

1. Артыкбаев Ж. О. История Казахстана. // Учебник. Астана. – 2004.-159с.

2. Артыкбаев Ж.О. Культура в Казахстане на начало XX века. 2023. // Электронный ресурс. URL: https://dzen.ru/a/ZBVsUNrIGzgOIzk0 (дата обращения 10.03.2024)

3. Аяган Б.Г., Шаймерденова М.Д. История Казахстана за 9 класс (начало XX века - настоящее время). // Уебник. Изд.: «Атамұра». – 2013. – 400с.

4. Базанова, Найля Уразгуловна // А – (дополнения). // М.: Советская энциклопедия, 1958. – С. 26.

5. Женщины в казахстанской науке. Назипа кульжанова - журналист, переводчик, филолог, этнограф, педагог 2021. // Электронный ресурс. URL: https://nauka.kz/page.php (дата обращения 13.03.2024)

6. Женщины, изменившие историю Казахстана: Гульсум Асфендиярова. 2023. // Электронный ресурс. URL: https://elle.com.kz/zhenshhiny-izmenivshie-istoriju-kazahstana-gulsum-asfendijarova/ (дата обращения 10.03.2024)

7. Кудряшова А. Борьба за права: женщины художницы в казахстанском искусстве. 2023. // Электронный ресурс. URL: https://artofher.kz/en/borba-za-prava-zhenshhiny-hudozhnicy-v-kazahstanskom-iskusstve/ (дата обращения 13.03.2024)

8. Кундакбаева Ж.Б. Модернизация ранней советской эпохи в судьбах женщин Казахстана, 1920-1930 годы: монография. Издательство: ҚАЗАҚ УНИВЕРСИТЕТІ 2017 – 412 с

9. Первые: казахстанские женщины, внесшие вклад в развитие разных отраслей. 2021. // Электронный ресурс. URL: https://www.inform.kz/ru/pervye-kazahstanskie-zhenschiny-vnesshie-vklad-v-razvitie-raznyhotrasley_a3761555 (дата обращения 20.03.2024)

10. Рахымжан, А.А., Садыкова Ш.Р. Роль и статус женщины в традиционном казахском обществе // Юный ученый. – 2022. –№ 10 (62). – С. 19-22.

11. Хакимжанова Мариям (1906–1995) // Электронный ресурс. URL: https://web.archive.org/web/2021 (дата обращения 15.03.2024)

12. Aisha Galimbaeva - 2024. Р. 25-35.

13. https://en.wikipedia.org/wiki/Aisha_Galimbaeva (accessed: 03/10/2024)

14. Gulfairus Mansurovna Ismailova

15. https://en.wikipedia.org/wiki/Gulfairus_Mansurovna_Ismailova (accessed: 03/10/2024)

16. Gulsum Asfendiyarova. - 2024. Р. 25-35.

17. https://en.wikipedia.org/wiki/Gulsum_Asfendiyarova URL: (accessed: 03/13/2024)

18. Kazakhstan science and technology. Education in Kazakhstan - 2023. URL: https://www.orexca.com/kazakhstan/science_ (accessed: 03/10/2024)