СОҒЫСТАН КЕЙІНГІ ЖЫЛДАРДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ АУЫЛДАРЫ МЕН ЕЛДІ МЕКЕНДЕРІНІҢ ЗИЯТКЕРЛІК ӘЛЕУЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРАТЫН ҚОЗҒАУШЫ ЖӘНЕ ҚҰРАМДАС БӨЛІКТЕРІ

Мақалада Қазақстан ауыл-селосындағы интеллектуалдық әлеуеттің қозғаушы күштері мен құрамдас бөліктеріне талдау жасалған. Мақаланың хронологиясы соғыстан кейінгі кезеңді яғни 1946-1991 жылдарды қамтиды. Тақырыпқа қысқаша экскурс ретінде соғысқа дейінгі интеллектуалдық әлеуеттің әлжуаз болғандығы, мамандардың негізінен республикадан тыс жерлерден тартылғандығы сөз болады. Қазақстанда ауыл шаруашылығы салаларының мамандарын дайындайтын жоғары оқу орындарының болмағандығы дәйектелген. Тек 60-шы жылдардан бастап білім жүйесінің жедел дамуының арқасында ауыл-селолардағы білімді адамдардың позициясы беки бастандығы көрсетіледі. Сонымен бірге соғыстан кейінгі алғашқы жылдардағы кадр мәселесіндегі қиындықтар, партия мен үкіметтің оны жоюдағы әрекеттері архив документтері арқылы сараланған. Архив документтерімен қатар статистикалық материалдар арқылы ауылселолардағы жоғарғы және арнаулы орта білімді мамандардың гендерлік және жас ерекшеліктері, олардың жыл сайынғы өсу динамикасы нақты кадрлармен талданған. Тың игеру жылдарының ауыл-селоның әлеуметтік және мәдени өміріне ықпалы да назардан тыс қалмаған. Сонымен қатар мақалада ауыл-село интеллигенциясының салалық жіктелуіне, атап айтқанда гуманитарлық, өндірістік-техникалық, медициналық, құқық қорғау, әскеридің әрқайсысына архив документтері арқылы баға берілген. Ал 1970-ші жылдардан бастап бұл топтарға ғылыми интеллигенция да қосылады. Авторлар осы топтардың барлығының да аграрлық кеңістікте үнемі өсуде болғанын цифрлар арқылы дәйектеген. Мақаланың мақсаты - 1946-1991 жылдардағы Қазақстан ауыл-селосын интеллектуалдық әлеуетінің қозғаушы және құрамдас бөліктерін зерттеу болып табылады.

1. Народное хозяйство Казахстана. Стат. сб. – Алма-Ата. – 1968. – С. 240-247.

2. Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 года. Казахская ССР. – Москва. – Госстатиздат, 1962. – С.48-49, 77, 125, 141,142

3. Итоги Всесоюзной переписи населения 1889 года, уровень образования. (раздел III, часть I). - Алма-Ата, 1990. – С.7, 106, 109, 257

4. Центральный государственный архив Республики Казахстан (далее ЦГА РК). ф. 698, оп. 14, д. 299 c.

5. Шарманов Т. Ш. Развитие здравоохранения в Казахстане. - Алма-Ата, 1980. - 20 с.

6. Центральный государственный архив Республики Казахстан (далее ЦГА РК), ф. 698, оп. д. 908. 8.c

7. Центральный государственный архив РК, ф. 1890, оп. 3, 294. c.

8. Центральный государственный архив РК, ф. 1890, оп. 3, д. 1591.c

9. Социалистическое строительство Казахской ССР за 20 лет. Алма-Ата. – 1940. - С.47-50.

10. Народное хозяйство Казахстана за 60 лет. Стат. сб., Алма-Ата. – 1980. - 121 с.

11. Агропромышленная интеграция и социальная структура сельского населения СССР. - Москва, 1988. - 106 с.

12. Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 года. Казахская ССР. – Москва, 1962. - 135 с; Итоги Всесоюзной переписи населения 1989 г., ч. 2. - Алма-Ата, 1992. - 284 с.

13. Қазақ совет энциклопедиясы. т. 2. – 1973. – 537 с; т. 6. – 1975. – С. 363–368; т. 10. – 1977. – 337 с.

14. Большевик Казахстана. – 1948. – №3. – 14 с.

15. Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 года. Казахская ССР. – Москва, 1962. - 143 с; Итоги Всесоюзной переписи населения 1979 года, т. IX, ч. 1. – М., 1990. – 68 с.

16. Итоги Всесоюзной переписи населения 1989 года, т. II. – Алма-Ата, 1992. – 230 с.

17. Итоги Всесоюзной переписи населения 1970 г., т. V. - Москва, 1973. – С. 10–11; Итоги Всесоюзной переписи населения 1979 г., т. VII. - Москва, 1990. - 9 с.

18. Центральный государственный архив РК, ф. 1481, оп. 29, д. 7, л. 2.c

19. Центральный государственный архив РК, ф. 698, оп. 8, д. 765, л. 2.c

20. Президентский архив Республики Казахстан (далее ПА РК). ф. 708, оп. 10, д. 159, л. 124 c

21. Центральный государственный архив РК, ф. 1876, оп. 1, д. 32, 89. c

22. Центральный государственный архив РК, ф. 698, оп. 8, д. 1086, л. 42.c

23. Сельское хозяйство СССР. Стат. сб. – Москва, 1980. – С. 470–473.

24. Центральный государственный архив РК, ф. 698, оп. 8, д. 1071, л. 5.c

25. Здравоохранение Казахстана. – 1960. – №10. – С. 11-21.

26. Центральный государственный архив РК, ф. 1692, оп. 2, д. 437, л. 77.c

27. Керімбеков О. Мәдени мекен. – Алматы, 1987. – с. 99; Социалистический труд. – 1985. - №5. – 8 с.

28. Итоги Всесоюзной переписи населения 1979 года, т. VII. – Москва. – 1990. – С. 248–268.

29. Народное хозяйство СССР в 1970 году. Стат. ежегодник. – Москва. – 1971. – 411 с; Народное хозяйство СССР в 1985 году. Стат. ежегодник. – 1986. – 310 с.

30. Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 года. Казахская ССР. – Москва. – 1962. – С. 74–77, 144– 148; Народное хозяйство Казахстана. Ст. сб. - Алма-Ата, 1968. – 8 с.

31. Итоги Всесоюзной переписи населения 1979 года. т. VII, Москва, 1982. – С. 290–291; Казахстан в цифрах в 1989 году. Краткий стат. сб. – Алма-Ата, 1990. - 17 с.

32. Центральный государственный архив РК, ф. 1481, оп. 29, д. 15, л. 21, C.42- 43.

33. Кадыртаева М. К вопросу об исследовании социальной структуры крестьянства на современном этапе // Известия АН КазССР. Серия обществ. наук. - 1978. – №2. - 23 с.

34. Исатаев Р. Колхозное крестьянство Казахстана в условиях развитого социализма. - Алма-Ата. – 1977. - 188 с.

35. Семенов В.С. Диалектика развития социальной структуры советского общества. - М. – 1977. - С. 78–79.

36. Центральный государственный архив РК, ф. 1137, оп. 24, д. 68, л. 233; Народное хозяйство Казахстана в 1984 г. Стат. ежегодник. - Алма-Ата - 1985. - С. 133–135.