БІЛІМ БЕРУДЕГІ ЗЕРТТЕУЛЕР: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АҒЫЛШЫН ТІЛІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ КАФЕДРАЛАРЫНА АРНАЛҒАН ОҚУ КУРСЫНЫҢ СИЛЛАБУС ЖОБАСЫ

Зерттеу құзыреттерін дамыту бүкіл әлем бойынша мұғалімдерді даярлау жүйесінің, соның ішінде ағылшын тілін оқыту (ELT) мамандықтарының маңызды құрамдас бөлігіне айналды. Түркия университеттерінің ELT оқу жоспарларында «Білім беру саласындағы зерттеу» пәні 2006–2007 оқу жылынан бастап міндетті курс ретінде енгізіліп, қазіргі күнге дейін оқытылып келеді. Ал 2024–2025 оқу жылына арналған Қазақстанның ELT бағдарламаларына жүргізілген талдау нәтижесінде, бұл пәннің көптеген жоғары оқу орындарында әлі де міндетті емес екені анықталды. Тиімді оқыту мен рефлексивті зерттеу өзара байланысты екені кеңінен мойындалғанымен, қазақстандық жоғары оқу орындарында құрылымдалған «Білім беру саласындағы зерттеу» пәнінің болмауы болашақ ағылшын тілі мұғалімдерінің зерттеу сауаттылығына қатысты маңызды сұрақтарды тудырады.
Бұл сапалық зерттеу оқу бағдарламаларын жетілдіруге үлес қосу мақсатында «Білім беру саласындағы зерттеу» пәнін Қазақстандағы ELT оқу жоспарларына енгізу жөнінде дәлелге негізделген ұсыныстар беруді және пәннің мазмұнын ұсынуды көздейді. Түркияның 58 мемлекеттік университетінің қолжетімді онлайн оқу жоспарларына жүргізілген құжаттық талдау барысында авторлар 45 оқу бағдарламасынан шамамен 324 тақырыпты анықтап, жүйеледі. Бұл тақырыптар мазмұны бойынша 23 негізгі бағытқа топтастырылды. Ең жиі қамтылған тақырыптарға «Зерттеуге кіріспе», «Зерттеу әдістемелері» (сапалық, сандық, аралас), «Зерттеу ортасы» және «Іріктеу рәсімдері» жатады. Сирек қарастырылатын бағыттар қатарына зерттеудің мақсаты мен маңыздылығы, оның ғылыми ізденіспен байланысы және зерттеу шектеулері кірді.
Түркиядағы ELT бағдарламаларының мазмұнын талдау негізінде бұл зерттеу Қазақстандық контекске бейімделетін үлгілік оқу бағдарламасын ұсынады. Сонымен қатар, зерттеу құрамдастарын құрылымданған түрде енгізу арқылы аналитикалық ойлау, академиялық жазу және дәлелге негізделген тәжірибені дамытуға бағытталған ұсыныстар беріледі. Алынған нәтижелер Қазақстандағы болашақ ағылшын тілі мұғалімдерінің зерттеу сауаттылығын арттыруды көздейтін оқу бағдарламаларын әзірлеушілер мен оқытушылар үшін пайдалы ресурс бола алады. Мақаланың мақсаты – «Білім берудегі зерттеулер" курсының қазақстандық ELT оқу бағдарламаларына енгізілуін негіздеу және түрік университеттерінің бағдарламаларын талдау негізінде мазмұн моделін ұсыну.

1. Korkut P., Karayel H., Postallı S., Ünlü R. Pre-Service English language teachers’ attitudes and their conceptions of research // Araştırma ve Deneyim Dergisi. — 2019. — 4(1). — С. 29–37. [in English]

2. Yeşilyurt S., Demiröz H. In-service high school English teachers’ views on the role of research in English language teaching // Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi. — 2010. — № 17. — P. 271– 285. [in English]

3. Hosseini M., Bahrami V., Dikilitaş K. From research reading and doing to research use: Tracking trajectories of becoming research-informed second language teachers // System. — 2024. — 125. — 103445. [in English]

4. Donley K., Stephens C. Teachers as researchers: Exploring how teachers inquire, implement, and reflect on responsive pedagogies for multilingual learners // TESOL Journal. — 2025. — 16(3). — e70061 [in English]

5. Toom A., Kynäslahti H., Krokfors L., Jyrhämä R., Byman R., Stenberg K., Maaranen K., Kansanen P. Experiences of a research-based approach to teacher education: Suggestions for future policies // European Journal of Education. — 2010. — 45(2). — P. 331–344. [in English]

6. Burns A., Edwards E. English language teacher action research: A systematic review // In: Springer International Handbooks of Education. — [б. м.]: Springer Nature, 2025. — P. 371–403. [in English]

7. Cesur K., Bulanık F. EFL teachers’ most preferred topics for the syllabus of the course “Teaching English to Young Learners” // International Journal of Educational Spectrum. — 2020. — 2(1). — P. 25–37. [in English]

8. Akbay A., Cesur K. Views on general knowledge elective courses of ELT departments: Suggested syllabus for diction course // Journal of Language and Linguistic Studies. — 2019. — 15(4). — P. 1332–1354 [in English]

9. Gürbüz A., Yalçin Tilfarlioglu F. Proposing a syllabus design for oral classes on teachers’ and students’ perceptions of modified output // Universal Journal of Educational Research. — 2017. — 5(12). — P. 2209–2216. [in English]

10. Gündüz N. A suggested syllabus for the course ‘Introduction to British Literature I’ at ELT departments // Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. — 2005. — № 14. — P. 301–310. [in English]

11. Charmaz K. Constructionism and the grounded theory method // In: Holstein J. A., Gubrium J. F. (eds.). Handbook of constructionist research. — [б. м.]: Guilford Press, 2008. — P. 397–412. [in English]

12. Charmaz K. Constructing grounded theory. 3rd ed. — [б. м.]: SAGE Publications Ltd., 2024. [in English]

13. Polit D. F., Beck C. T. Generalization in quantitative and qualitative research: Myths and strategies // International Journal of Nursing Studies. — 2010. — 47(11). — P. 1451–1458. [in English]

14. Rahman M. S. The contribution made by qualitative research to TESOL // International Journal of English Language Teaching. — 2015. — 3(2). — P. 1–14. [in English]

15. Riazi A. M., Amini Farsani M. Mixed-methods research in applied linguistics: Charting the progress through the second decade of the twenty-first century // Language Teaching. — 2024. — 57(2). — P. 143–182. [in English]

16. Andrade C. Sample size and its importance in research // Indian Journal of Psychological Medicine. — 2020. — 42(1). — P. 102–103. [in English]

17. Rizzo K., Bajovic M. Moral literacy through two lenses: Pre-service teachers’ preparation for character education // International Journal of Teaching and Learning in Higher Education. — 2016. — 28(1). — P. 131–138. [in English]

18. Ramrathan L., Le Grange L., Shawa L. B. Ethics in educational research // In: Ramrathan L., Le Grange L., Higgs P. (eds.). Education studies for initial teacher education. — [б. м.]: Juta, 2017. — P. 432–443. [in English]

19. Maxwell B., Tremblay-Laprise A.-A., Filion M., Boon H., Daly C., van den Hoven M., Heilbronn R., Lenselink M., Walters S. A five-country survey on ethics education in preservice teaching programs // Journal of Teacher Education. — 2016. — 67(2). — P. 135–151. [in English]