ҚАЗАҚСТАН ӨҢІРЛЕРІНІҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ-КӘСІПКЕРЛІК ӘЛЕУЕТІН ЫНТАЛАНДЫРУҒА БАҒЫТТАЛҒАН МЕМЛЕКЕТТІК ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ

Мақалада Қазақстан Республикасындағы аймақтық инновациялық және кәсіпкерлік әлеуетті ынталандыруға бағытталған мемлекеттік құралдардың тиімділігі жан-жақты бағаланады. Онда кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың институционалдық механизмдері, соның ішінде қаржылық, инфрақұрылымдық және білім беру құралдары қарастырылады. Сондай-ақ, шағын және орта бизнесті дамытудағы, инновациялық белсенділіктегі және жастардың кәсіпкерлікке қатысуындағы аймақтық айырмашылықтар талданады. Зерттеудің мақсаты - Қазақстан Республикасы өңірлерінің инновациялық және кәсіпкерлік әлеуетін ынталандыруға бағытталған мемлекеттік құралдардың тиімділігін кешенді бағалау, олардың шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына, инновациялық белсенділікке және өңірлік теңсіздіктерді қысқартуға ықпалын анықтау, сондай-ақ сараланған өңірлік тәсіл негізінде мемлекеттік саясатты жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу. Зерттеудің әдіснамалық негізі жүйелі және салыстырмалы талдауды, сондай-ақ Қазақстанның Ұлттық статистика бюросының ресми деректерін экономикалық-статистикалық өңдеуді қамтиды. Агрегатталған негізгі көрсеткіштерге сүйене отырып, аймақтық инновациялық және кәсіпкерлік әлеуетті бағалау жүргізілді, оның мемлекеттік қолдаудың ауқымы мен құрылымына тәуелділігін көрсетті. Қолданыстағы құралдар кәсіпкерлік белсенділіктің өсуіне ықпал ететіні анықталды; дегенмен, олардың аймақтық теңсіздікті азайтуға әсері шектеулі болып қала береді. Ресурстардың біркелкі бөлінбеуі және аумақтық инфрақұрылымды дамытудың саралануы байланысты құрылымдық шектеулер анықталды. Сараланған аймақтық тәсілге негізделген үкімет саясатын оңтайландыру бағыттары ұсынылады, соның ішінде институционалдық үйлестіруді күшейту, аймақтық инновациялық экожүйелерді дамыту және кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларының тиімділігін арттыру. Алынған нәтижелерді аймақтық даму стратегияларын әзірлеуде және инновациялық кәсіпкерлікті қолдауға арналған мемлекеттік саясат құралдарын жетілдіруде пайдалануға болады.

1. Саханова Г.Б. Поддержка предпринимательства в Казахстане. Вестник университета «Туран». – №3. – 2020. – С. 34–41. https://doi.org/10.46914/1562-2959-2020-1-3-34-41

2. Давиденко Л.М., Беспалый С.В., Бекниязова Д.С. Инновационно-технологическое развитие экономики предпринимательства. Вестник университета «Туран». – №1. – 2020. – С. 28-32.

3. Шайхутдинова А.К., Селезнева И.В., Абдильдин С.С. Государственная политика Казахстана в области развития предпринимательства. Вестник университета «Туран». – 2019. – №1. – С. 30–35.

4. Министерство национальной экономики Республики Казахстан. Национальный доклад о региональном развитии Республики Казахстан. — Астана. — 2025. [Электронный ресурс] — URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/economy (дата обращения 26.12.2025)

5. Сейсенбаева А., Имрамзиева М., Маукенова А. Влияние государственной поддержки на инновационную деятельность малого и среднего бизнеса в Казахстане. Экономическая серия вестника ЕНУ им. Л.Н. Гумилева. – №3. – 2023. – С. 279–290. https://doi.org/10.32523/2789-4320-2023-3-279-290

6. Жумабеков А., Османов Ж., Зубец А. Оценка эффективности программ государственной поддержки предпринимательства в Казахстане. Экономическая серия вестника ЕНУ им. Л.Н. Гумилева. – №4. – 2025. – С. 293–310. https://doi.org/10.32523/2789-4320-2025-4-293-310

7. Rodzinka J., Skica T., Ociepa-Kicińska E., Czyżycki R. (2023) What works and what does not work in local entrepreneurship support policy? Entrepreneurial Business and Economics Review. Vol. 11. No. 3. P. 163–180. https://doi.org/10.15678/EBER.2023.110310

8. Srinivas H. (2022) The Role of Local Governments in Fostering Business Partnerships for Environmental Sustainability. GDRC Research Output E-076. [Electronic resource] — URL: https://www.gdrc.org/sustbiz/bizpartnerships.html (дата обращения: 12.12.2025).

9. Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан. Статистические данные по малому и среднему предпринимательству в региональном разрезе. [Электрондық ресурс] — URL: https://stat.gov.kz (дата обращения 26.11.2025)

10. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан «Атамекен». Годовой отчет о состоянии регионального предпринимательства. [Электронный ресурс] — URL:https://atameken.kz (дата обращения 29.12.2025)