БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП БОЙЫНША МАМАНДАРДЫ ДАЯРЛАУДА АЛЬТЕРНАТИВТІ ОҚЫТУ ӘДІСІ РЕТІНДЕ МНЕМОТЕХНИКАНЫ ЕНГІЗУДІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі соңғы жылдары бухгалтерлік есепті реттеу және жүргізу жүйесі айтарлықтай өзгерістерге, толықтырулар мен нақтылауға ұшырағандығына байланысты. Бухгалтерлік есепті дамыту статистикалық, бухгалтерлік, жедел есепке алуды қамтитын бір жүйе ретінде жүруі керек. Даму елдегі экономикалық өзгерістерді көрсетуі керек. Сонымен қатар, бухгалтерлік есептің өзі нормаларға заңдарға негізделуі керек, әйтпесе реттеу мағынасын жоғалтады. Қазақстанда және шетелде бухгалтерлік есеп курстарында қолданылатын оқыту әдістерін зерделеу, сондай-ақ Қазақстанның ұлттық дәстүрлеріне негізделген бухгалтерлік есепті оқытудың жаңа әдісін әзірлеу мақалада қарастырылады. Қазақ халқының этникалық ерекшеліктеріне, атап айтқанда киіз үйдің (қазақтардың ежелгі тұрғын үйінің) құрылымына негізделген бухгалтерлік есеп шотының мысалында бухгалтерлік есепті оқытуда бухгалтерлік есеп шоттарындағы қозғалысты пайдалану, оны қазақ халқының өміріндегі туыстық қатынастармен салыстыру туралы айтылады.

Мнемотехника студенттердің материалды түсінуін жақсартады және осылайша олардың бухгалтерлік есепке деген қызыығушылығын арттырады. Мнемоникалық әдістерді (аббревиатурадан басқа) қолдану мүмкіндігін зерттеп, студенттерді бухгалтерлік есеп теориясын үйренуге және жетілдіруге ынталандыру мнемониканы қолданудың тиімділігін негіздеді. Мнемотехника әдістерін кең ауқымда немесе бухгалтерлік есеппен байланысты басқа пәндерде қолдануды ұсынамыз. Бухгалтерлік есепті оқыту құралдарын кеңінен қолдануды ескере отырып, бұл әдіс бухгалтерлік есепті оқыту ғылымына айтарлықтай үлес қосады. Жоба аясында жазылған ғылыми мақалада Қазақстанның ұлттық дәстүрлеріне негізделген бухгалтерлік есепті оқытуды жаңаша түрде игеруді қарастыру болып табылады. Мақалада бухгалтерлік есеп бойынша мамандарды даярлауда баламалы оқыту әдісі ретінде мнемотехниканы енгізудің экономикалық тиімділігі мәселесі қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – Қазақстанның ұлттық дәстүрлері мен мәдени ерекшеліктеріне негізделген мнемоникалық әдістерді бухгалтерлік есепті оқытуда қолданудың теориялық негіздерін айқындау және олардың тиімділігін бағалау, сондай-ақ студенттердің теориялық материалды меңгеру сапасын, пәнге деген қызығушылығын және бухгалтерлік есеп мамандарын даярлау тиімділігін арттыруға ықпалын анықтау.

1. Адиетова Э.М., Альдешова С.Б. Бухгалтерский учет: учебное пособие. — 2021. — 300 с.

2. Zaitsev I.A., Sekerin V.D., Gayduk V.I., Gorokhova A.E., Kravets E.V. (2020) A methodology to assess innovation performance in digital economy. EurAsian Journal of BioSciences. №2. Р. 7087—7092

3. Гайдук Н.В. Компьютерные технологии в профессиональной деятельности: учеб. пособие. Краснодар: КубГАУ. —2021. – 174 с.

4. Khoo Yin Yin (2011) «Using Mnemonic to Facilitate Learning of Economics» HRMars. [Electronic resource] — URL:hrmars.com/index.php/ijarbss/article/view/8778/Using-Mnemonic-to-Facilitate-Learning-of-Economics?utm_source = chatgpt.com (accessed: 08.11.2025)

5. Scruggs Mastropieri (2000) IRIS. Electronic resource] — URL: https://iris.peabody.vanderbilt.edu/module/ef2/cresource/q1/p04/ (accessed: 08.11.2025)

6. Кужильный А.В., Гайдук Н.В. Перспективы смарт-котрактов в современном бухгалтерском учете. В сборнике: Информационное общество: современное состояние и перспективы развития. Сборник материалов ХV межународного форума. Краснодар. — 2022. — С.52—54

7. Гайдук Н.В. Учет в системе «1С:Бухгалтерия 8.3»: учебное пособие. Краснодар: КубГАУ. — 2022. — 156 с.

8. Богаченко В. М. Бухгалтерский учет: учебник. М.: Феникс. — 2020. — 538 c.

9. Бабаев Ю. А., Петров А. М. Финансовый учет: учебник. М.: Центркаталог. — 2020. —552 c.

10. Ахметова А.С., Адиетова Э.М., Утепкалиева К.М., Альдешова С.Б., Канатова А.Ж. Ұлттық код пен мнемониканың этноэлементтеріне негізделген бухгалтерлік есепті оқытудың әдістерін жетілдіру жолдары. Мемлекет және қоғам қайраткерлері, қазақ құқық саласының негізін салушылар С.Зиманов пен Ө.Сейітовтің туғанына 100 жыл толуына арналған «Тәуелсіз Қазақстан: мемлекет және жеке тұлға» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары.— 2023. – С. 366—371

11. Альдешова С.Б., Жолдасова А. Цифрлық экономика жағдайында бухгалтерлік есепке алуды трансформациялау: «Цифрлық экономика: жаңа бизнес архитектурасы және құзыреттердің трансформациясы» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдар жинағы.—2023. —С.111—116

12. Nor Kartini Mohd Rodzi, Norshimah Abdul Rahman, Nazirah Naiimi, Norizam Ahmad Muhammad, Susilawani Ayob, Salwana Selamat (2021) Mnemonics: An Alternative Memory Enhancement Technique in Teaching Accounting Theories. Jurnal Intelek. Universiti Teknologi MARA. Vol. 16. P. 83—90.