ЭКОНОМИКАНЫ ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ӨҢІРДІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІНІҢ ТҰЖЫРЫМДАМАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

Зерттеудің өзектілігі өңірлер деңгейінде қаржы ресурстарын қалыптастыру тетіктерін өзгерте отырып, қаржылық қауіпсіздік тәуекелдерін күшейтетін экономиканың цифрлық трансформациясының ықпалына байланысты. Мақалада экономиканың цифрлық трансформациясы жағдайында өңірдің қаржылық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің тұжырымдамалық негіздері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты цифрландыру жағдайында аймақтың қаржылық қауіпсіздігін қалыптастырудың тұжырымдамалық тәсілдерін негіздеу болып табылады. Зерттеу объектісі Қазақстан Республикасының өңірлік қаржы жүйесі, зерттеу пәні цифрлық экономика жағдайында өңірдің қаржылық қауіпсіздігін қамтамасыз ету тетіктері болып табылады. Зерттеуде жүйелік және салыстырмалы талдау, сонымен қатар статистикалық деректерді жалпылау және құрылымдау әдістері қолданылды. Зерттеу барысында институционалдық, технологиялық, қаржы-экономикалық, кадрлық және әлеуметтік компоненттерді қамтитын өңірдің қаржылық қауіпсіздігінің негізгі тұжырымдамалық элементтері жүйеленді. Өңірлер бойынша интернет-ресурстары бар ұйымдар санының серпінін талдау негізінде цифрлық іскерлік белсенділіктің республикалық маңызы бар қалаларға қарай құрылымдық ауысуы анықталып, қаржылық тұрақтылықтың төмендеу қаупі жоғары өңірлер айқындалды. Өңірлік дамудың ерекшеліктерін ескере отырып, өңірлердің қаржылық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге кешенді көзқарас қажеттілігі негізделген. Зерттеудің теориялық маңыздылығы-аймақтың қаржылық қауіпсіздігін талдаудың тұжырымдамалық тәсілдерін дамытуда, практикалық маңыздылығы-алынған нәтижелердің аймақтардың қаржылық тұрақтылығын бағалау және цифрлық дамудың экономикалық тетіктерін негіздеу үшін қолданылуында болып табылады.

1. Schwab K. The Fourth Industrial Revolution. – Geneva: World Economic Forum, -2016. – 192 p.

2. Қазақстан Республикасының өңірлік дамуының 2025 – 2030 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 25 тамыздағы № 679 қаулысы // — URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2500000679 (қаралу уақыты: 05.09.2025)

3. Региональная финансовая политика как инструмент посткризисного восстановления и устойчивого роста : научная монография / С. В. Баранова, Л. А. Головина, О. И. Кожанчиков [и др.] ; под редакцией Л. И. Проняевой. — Орёл : Среднерусский институт управления – филиал РАНХиГС. -2022. — 268 c.

4. Westermeier, C. (2026). The Digital Transformation of International Financial Security. In: Hoven, IG., In, S.Y., Puschmann, T. (eds) Sustainable Digital Finance. Financial Innovation and Technology. Springer, Cham. [Электрондық ресурс] — URL: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-032-02983-6_23 (қаралу уақыты: 10.01.2025)

5. Бюро национальной статистики Республики Казахстан. Уровень цифровой грамотности населения. [Электрондық ресурс] — URL: https://stat.gov.kz/upload/medialibrary/№ (қаралу уақыты: 6.11.2025)

6. Yang Y., Liu X., Chen Z. Digital finance development and regional economic resilience // Journal of Cleaner Production. — 2024. — Vol. 435. —P.115-120

7. Копбаева Л.Т., Нурпеисова Л.С., Саймагамбетова Г.А., Естурлиева А.И. Цифровые технологии в финансовом секторе Казахстана. Вестник университета «Туран» . -2024;(1) -C.227-240.

8. Уровень цифровой грамотности населения Алматинской области. [Электрондық ресурс] — URL: https://www.gov.kz/memleket/ (қаралу уақыты: 08.01.2025)

9. Desyatnyuk O, Krysovatyy A, Ptashchenko O, Kyrylenko O. Innovative Approaches to Transformation of Business Processes in Digital Economy: Ensuring Financial Security and Inclusion. Salud, Ciencia y Tecnología - Serie de Conferencias. -2025. -C.149-158.

10. Government of Kazakhstan. Investing In Smart City Infrastructure And Technology — Alatau / smart city report (official report / project presentation) -2025. URL: https://aifc.kz/wp-content/uploads/2026/01/eng-smart-cityaifc-2026.pdf?utm_source=chatgpt.com (қаралу уақыты: 24.12.2025)