ӘЛЕМДІК ЖҰМЫРТҚА НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ҮРДІСТЕРІ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЭКСПОРТТЫҚ МҮМКІНДІКТЕРІН ТАЛДАУ

Жұмыртқа өндірісі өзінің жоғары экономикалық тиімділігімен нарықта ерекше орын алады. Негізгі артықшылықтары – қысқа өндірістік цикл, жоғары өнімділік, азыққа кететін минималды шығындар, экологиялық тұрақтылық және негізгі өткізу нарықтарына жақындығы. Бұл факторлар жұмыртқа бағасының қолжетімділігін сақтауға және олардың жыл сайынғы тұтынуының өсуіне ықпал етеді. Зерттеудің мақсаты – жаһандық жұмыртқа нарығының ұзақ мерзімді даму ерекшеліктерін талдап, отандық жұмыртқа өндірісінің экспорттық әлеуетіне баға беру негізінде саланың дамуына кері ықпал ететін факторлар мен тәуекелдерді жүйелеу және реттеу жолдарын ұсыну. Зерттеу нәтижесі – жаһандық жұмыртқа нарығының басты тенденциялары мен өсу бағыттарын талдау, сонымен қатар осы саланың дамуын тежейтін негізгі факторларды құрылымдауға бағытталған. Талдаудың негізгі бағыттарының бірі – жұмыртқа жеткізу географиясын және бағаның ұзақ мерзімді динамикасын зерттеу. Бұл өндіріс пен тұтынуды ұлғайтуға перспективалы аймақтарды анықтауға мүмкіндік береді. Жұмыртқа нарығын, азық-түлік қауіпсіздігі тұрғысынан стратегиялық маңызды сегмент ретінде, одан әрі дамытуға қолайлы болжамды іске асыру үшін тиісті шаралар қабылдау қажет. Кедергілерді реттеу арқылы Қазақстан жұмыртқа өнімдерінің экспорттық әлеуетін арттырып, халықаралық нарықта бәсекеге қабілетті ойыншыға айнала алады.

1. Кондратьева О.В., Леушкина В.В. Зональный аспект экономического развития яичного птицеводства Омской области. // Продовольственная политика и безопасность. Том 11. – № 2. –2024. – С. 401-414.

2. Буяров А.В. Функционирование и развитие рынка яиц и мяса птицы в контексте обеспечения продовольственной безопасности // Вестник аграрной науки. 6(93) . - 2021. - С.95-108.

3. Боровских Н. В. Сезонность спроса на рынке яиц: анализ, причины и направления регулирования //Научно-методический электронный журнал «Концепт». –№06. –2022. –С.161-166.

4. Зайцева Е.А., Полунина Н.Ю., Попова Е.А. Анализ рынка яиц в ЦФО: современные тенденции и точки роста // Научное обозрение. Сельскохозяйственные науки.– № 1. – 2024. –С.16-20.

5. Lingala S., Freymond M., Tshering P. et al. The Egg Hub Model: A Sustainable and Replicable Approach to Address Food Security and Improve Livelihoods //Current Developments in Nutrition.-2024.-Volume 8. – Issue 8.03795.–Р.1-8.

6. Kalinaki H. Forecasting Layer Egg Production as Animal Source Food for Protein to Reduce Stunting in West Java, Indonesia // Media Gizi Indonesia. -Volume 19(1). - 2024.-Р.122-128.

7. Windhorst H. Remarkable dynamics of the global poultry industry: egg production // Poultry world. -Vol. 39, No.3. -2023.-Р.28-31

8. Pelaracci S., Paolotti L., Rocchi L. et al. Life cycle assessment of organic and conventional egg production: A case study in northern Italy// Cleaner Environmental Systems. Volume 15. .-2024.-100226. -Р.1-11

9. FAO. 2024. World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2024.- [Electronic resource ]. URL: - Rome. https://doi.org/10.4060/cd2971en (date of request: 10.01.2025).

10. OECD-FAO Agricultural Outlook 2021-2030.-OECD Publishing, Paris. - .- [Electronic resource ]. URL: https://doi.org/10.1787/19428846-en (date of request: 10.01.2025).

11. Windhorst H.-W. A projection of egg production until 2030 – January 2022. – .- [Electronic resource ]. URL: https://www.researchgate.net/publication/358140043_A_projection_of_egg_production_until_2030 (date of request : 10.01.2025).

12. Аналитический обзор ситуации на рынке птицеводческой продукции, ноябрь 2024г. Союз птицеводов Казахстана.- .- [Electronic resource ]. URL: http://ptica.kz/news/analiticheskij-obzor-situacii-na-rynkepticevodcheskoj-produkcii-nojabr-2024-g (дата обращения: 10.01.2025).

13. Қазақстан 2023 жылы. Статистикалық жылнама. Астана 2024.- [Электрондық ресурс] https://stat.gov.kz (қаралу уақыты: 10.01.2025).

14. О результатах работы за 2022 год отрасли птицеводства Республики Казахстан. Союз птицеводов Казахстана [Электронный ресурс]. http://ptica.kz/news/o-rezultatah-raboty-za-2022-god-otrasli-pticevodstvarespubliki-kazahstan (дата обращения 10.01.2025).