БОЛАШАҚ БАСТАУЫШ СЫНЫП МҰҒАЛІМДЕРІНІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАҒАЛАУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫНА КӨЗҚАРАСТАРЫН ТАЛДАУ

Мақалада болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің TIMSS және PIRLS халықаралық салыстырмалы зерттеулеріне деген кәсіби көзқарасын эмпириялық тұрғыда талдау көзделді. Мақаланың мақсаты – болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің TIMSS және PIRLS халықаралық салыстырмалы зерттеулеріне деген кәсіби көзқарасын эмпириялық тұрғыда талдау, олардың бұл зерттеулерді түсіну деңгейін, кәсіби құзыреттілікке ықпалын және оқыту тәжірибесіндегі маңызын анықтау, сондай-ақ алынған нәтижелер негізінде мұғалім даярлау жүйесіне халықаралық бағалау зерттеулерінің мазмұнын кіріктірудің тиімді бағыттарын негіздеу. Зерттеу барысында Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің «Бастауыш оқыту педагогикасы мен әдістемесі» мамандығының 3-4 курс студенттері арасынан 60 білім алушы таңдалып, құрылымдалған сауалнама әдісімен деректер жиналды. Сауалнама 25 тұжырымнан құрастырылып, бес ұпайлы Ликерт шкаласы негізінде бағаланды. Алынған деректер JASP математикалық-статистикалық талдау бағдарламасының көмегімен факторлық талдау арқылы өңделді. Жүргізілген зерттеу нәтижесінде сауалнама көрсеткіштері бес негізгі мазмұндық факторға бөлінді: жалпы түсінік, кәсіби құзыреттілікке әсері, оқыту тәжірибесіне ықпалы, қызығушылық және қажеттілік, жеке көзқарас. Анықталған факторлық модельдің жарамдылығы Chi-square және параллельді талдау нәтижелерімен дәлелденіп, Пирсон корреляция коэффициенттері есептелді. Бұл зерттеу халықаралық бағалау зерттеулерінің болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің кәсіби құзыреттілігін қалыптастырудағы рөлін теориялық әрі эмпириялық тұрғыда негіздеуге үлес қосады. Сондай-ақ мұғалім даярлау жүйесіне TIMSS және PIRLS зерттеулерінің мазмұнын кіріктірудің өзектілігін көрсетеді. Зерттеу нәтижелері білім беру реформаларына академиялық-тәжірибелік негіз ұсына отырып, болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің халықаралық зерттеулерге қатысу ынтасын арттырудың әлеуетін айқындайды.

1. Mullis I. V. S., Martin M. O., & Hooper M. Measuring Changing Educational Contexts in a Changing World: Evolution of the TIMSS and PIRLS Questionnaires. - 2017. – P. 207–222

2. Cordero J. M., Cristobal V., & Santín D. Causal Inference on Education Policies: A Survey of Empirical Studies Using PISA, TIMSS and PIRLS. Journal of Economic Surveys, - 2018. №32(3). – P.878–915.

3. Oberleiter S., Fries J., Schock L. S., Steininger B., & Pietschnig J. Predicting cross-national sex differences in large-scale assessments of students’ reading literacy, mathematics, and science achievement: Evidence from PIRLS and TIMSS. Intelligence. - 2023. – P.78–115.

4. Güner H., Çelebi N., Kaya G., & Korumaz M. Neoliberal Eğitim Politikaları ve Eğitimde Fırsat Eşitliği Bağlamında Uluslararası Sınavların (PISA, TIMSS ve PIRLS) Analizi. Journal of History Culture and Art Research, - 2014. №3(3). – P.33–75.

5. Таурбекова А., & Толегенова Н. Бастауыш сыныптардағы гуманитарлық пәндерге бағытталған жаңашыл тәсілдерді оқу үрдісіне енгізу. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Педагогика. Психология. Социология сериясы, - 2023. №141(4). – P.290–298.

6. Matyakubova N. A. Pedagogical mechanisms of preparing primary class students for pirls and timss international assessment tests. American Journal Of Social Sciences And Humanity Research. - 2024. – P.10-14

7. Foy P., Fishbein B., von Davier M., & Yin L. Implementing the TIMSS 2019 scaling methodology. – 2019. Technical Report P. 12.1-12.146.

8. Haberman S. J., Meinck S., & Koop A. J. Teacher-centered analysis with TIMSS and PIRLS data: weighting approaches, accuracy, and precision. Large-Scale Assessments in Education, - 2024. №12(1). – P.14-18.

9. Ozyildirim G., & Karadağ E. The effect of peer bullying on academic achievement: A meta‐analysis study related to results of TIMSS and PIRLS. - 2024. №1(1). – P.18-22.

10. Grilli L., Pennoni F., Rampichini C., & Romeo I. Exploiting TIMSS and PIRLS combined data: multivariate multilevel modelling of student achievement. - 2014. №2 (1). –P. 14-25.

11. Bancotovska S. N. The attitudes and opinions of teachers to their competences. International Journal of Cognitive Research in Science, Engineering and Education, - 2015. № 3(1). – P. 99–103.

12. Ажыгулова Д., & Калмырзаева А. The structure of professional competence of a teacher. - 2022. №2(60). – P. 15–17

13. Asanalieva Ch. N., & Nasipova A. A. Professional competence of a teacher is a set of knowledge, skills and personal qualities. – 2022. – P. 896–901.

14. Kunter M., Kleickmann T., Klusmann U., & Richter D. The Development of Teachers’ Professional Competence - 2013. – P. 63–77.

15. Grebennikov L., & Skaines I. Comparative Analysis of Student Surveys on International Student Experience in Higher Education. - 2007. №13(1). – P. 97–116.

16. Plyusnina L. K., & Volovskaya N. M. Internationalization of higher education: foreign and domestic experience. Economy and Entrepreneurship, - 2021. No. 9(134). – P. 1339–1343.