СТАМБУЛ КОНВЕНЦИЯСЫ АЯСЫНДА ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙДА ШЕТ ЕЛДЕРДЕГІ ТҰРМЫСТЫҚ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛ

Мақалада әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықтың және тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу және оған қарсы күрес туралы Еуропа Кеңесінің Конвенциясына (Стамбул конвенциясы) қатысқан бірқатар шет елдерде тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимыл тәсілдері қарастырылады. Тұрмыстық зорлықзомбылық әлемнің барлық дерлік мемлекеттері үшін өзекті мәселе болып табылады және бұл ұлты, әлеуметтік жағдайы, білім деңгейі, кәсіби қызметі және т.б. факторларға тәуелді емес. Осыған байланысты, әр елде айтылған мәселені шешу үшін тұрмыстық зорлық-зомбылықтың өсуін тиімді төмендету жолында әртүрлі құқықтық және құқықтық емес ықпал ету жолдары бар. Мақаланың мақсаты - Қазақстандағы тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимыл жүйесін жаңғырту үшін Стамбул конвенциясының құрбандарды қорғау жөніндегі тиімді құралдарын бейімдеу болып табылады. Ұсынылған жұмыста Еуропа елдерінің қылмыстық заңнамалары, сондайақ күнделікті өмірде жасалған құқық бұзушылықтар үшін санкциялар зерттеледі. Қорғау ұйғарымы институты, қорғау ордерлерінің түрлері және оларды қолдану тәсілдері мұқият зерттелді. Тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын қорғау ісінде заманауи технологияларды енгізудің тиімділігі атап өтілді. Сондай-ақ жәбірленушілерді оңалту тәсілдері және мемлекет пен қоғам тарапынан құқық бұзушыға ықпал ету жолымен отбасында қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында іске асырылатын алдын алу шараларын қолдану қарастырылады. Жұмыста авторлар еуропалық елдердің нәтижелі тәжірибесі мысалында тұрмыстық зорлықзомбылықтың алдын алудың Қазақстандық жүйесі үшін кейбір шараларды ұсынады. Бұдан басқа, зорлықзомбылыққа неғұрлым тиімді қарсы тұру үшін әлеуметтік желілер мен өзге де бұқаралық ақпарат құралдарын қолдану арқылы еліміздің халқын құқықтық ағартуды арттыру бойынша елеулі күш-жігер қажет екендігіне назар аударылады. Авторлар адам туралы толық түсінікке ие болу үшін болашақ серіктес туралы бірге өмір сүру үшін маңызды ақпаратты жинау құқығын заңнамалық деңгейде бекітуді ұсынады. Бұл шара, авторлардың пікірінше, бірлескен некелік өмір барысында тұрмыстық зорлық-зомбылықтың салдарын болдырмауға мүмкіндік береді.

1. Widespread danger: one in three women in the world is subjected to violence. Available at: — URL: https://www.who.int/ru/news/item/09-03-2021-devastatingly-pervasive-1-in-3-women-globally-experience-violence (accessed: 11.09.2025).

2. WHO calls for increased attention to violence against women with disabilities and older women? Available at: — URL: https://www.who.int/ru/news/item/27-03-2024-who-calls-for-greater-attention-to-violence-against-womenwith-disabilities-and-older-women (accessed: 11.09.2025).

3. The Istanbul Convention: A tool to tackle violence against women and girls. Available at: - URL:https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2018/630297/EPRS_ (accessed: 11.09.2025).

4. Promoting Gender Equality and the Empowerment of Women in ECA Advocating for the ratification and implementation of the Istanbul Convention. Available at: — URL: https://uneuropecentralasia.org/sites/default/fstanbul%20Convention%20QA%2016%20July%202020.pdf (accessed: 11.09.2025).

5. Gesetz zur Einführung des Rechts auf Eheschließung für Personen gleichen Geschlechts. Available at: — URL: https://dip.bundestag.de/vorgang/gesetz-zur-einf%C3%BChrung-des-rechts-auf-eheschlie%C3%9Fungf%C3%BCr-personen-gleichen/67236 (accessed: 11.09.2025).

6. Gesetz zur Einführung des Rechts auf Eheschließung für Personen gleichen Geschlechts. Available at: — URL: https://dip.bundestag.de/vorgang/gesetz-zur-einf%C3%BChrung-des-rechts-auf-eheschlie%C3%9Fungf%C3%BCr-personen-gleichen/67236 (accessed: 11.09.2025).

7. Gesetz zur Einführung des Rechts auf Eheschließung für Personen gleichen Geschlechts. Available at: — URL: https://dip.bundestag.de/vorgang/gesetz-zur-einf%C3%BChrung-des-rechts-auf-eheschlie%C3%9Fungf%C3%BCr-personen-gleichen/67236 (accessed: 11.09.2025).

8. Gesetz zur Einführung des Rechts auf Eheschließung für Personen gleichen Geschlechts. Available at: — URL: https://dip.bundestag.de/vorgang/gesetz-zur-einf%C3%BChrung-des-rechts-auf-eheschlie%C3%9Fungf%C3%BCr-personen-gleichen/67236 (accessed: 11.09.2025).

9. Grundlagen zu Gewalt in der Familie. Available at: — URL: https://www.oif.ac.at/fileadmin/user_upload/p_oif/andere_Publikationen/Langfassung_Gewaltbericht_2001.pdf [in English] (accessed: 11.09.2025).

10. Olaf Kapella, Andreas Baierl, Christiane Rille-P. Österreichische Prävalenzstudie zur Gewalt an Frauen und Männern. Available at: — URL: https://gerichtsmedizin.meduniwien.ac.at/fileadmin/content/OE/gerichtsmedizin/PDFs/Studium_Aus_und_Weiterbildung/BZ-3G/SS_2022/bmwfj_gewaltpraevalenz-2011.pdf [in English] (accessed: 11.09.2025).

11. Code penal. Available at: — URL: https://codes.droit.org/PDF/Code%20p%C3%A9nal.pdf (accessed: 11.09.2025).

12. Mariage homosexuel en France. Available at: — URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Samesex_marriage_in_France#:~:text=Same%2Dsex%20marriage%20has%20been,French%20overseas%20departments%20and%20territories. [in English] (accessed: 11.09.2025).

13. Les évolutions du droit français face aux violences conjugales. Available at: — URL: https://shs.cairn.info/revuedialogue-2011-1-page-67?lang=fr [in English] (accessed: 11.09.2025).

14. Ariane Amado. L’avènement d’un droit pénal de la conjugalité: le nouveau tournant féministe de la politique criminelle en France. Available at: — URL: https://hal.science/hal-04249055/document [in English] (accessed: 11.09.2025).

15. Le droit pénal face à la violence. Available at: — URL: https://www.prepa-isp.fr/wpcontent/uploads/2018/10/DOUANES-Droit-pe%CC%81nal-et-violence-Annales-2022.pdf [in English] (accessed: 11.09.2025).

16. Les violences intrafamiliales: aspects de droit pénal national et européen. Available at: — URL: https://www.ucly.fr/wp-content/uploads/2022/10/les-violences-intrafamiliales-aspects-de-droit-penal-national-etcommunautaire.pdf [in English] (accessed: 11.09.2025).

17. Sabrina N., Bowen Е. Partner violence against heterosexual and homosexual men: prevalence and correlations // Aggression and violent behavior (A Review Journal). – 2012. –Vol. 17, – №1. – Р. 36-52

18. Campbell J.C. Health consequences of intimate partner violence // Lancet. – 2002. –Vol. 359, – №9314. – Р. 1331-1336

19. Cleaver Н. Domestic violence and its impact on young children: a British Perspective // Overview of services for children and youth. – 2025. –Vol. 172, – №5. – Р. 536-548

20. Закон Республики Казахстан от 15 апреля 2024 года № 72-VIII «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам обеспечения прав женщин и безопасности детей». [Электронный ресурс]: — URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34339586 (дата обращения: 11.09.2025).