ӘЙЕЛДЕР МЕН БАЛАЛАРҒА ҚАТЫСТЫ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАРЫ ҮШІН ЖАЗАЛАУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Қазіргі таңда әйел мен бала құқығын қорғау өткен шақтан қарағанда өзектілік пен маңыздылық сипатына аса ие болып, қоғамның барлық мүшелерімен ерекше зейін салып қарастыруды қажет етіп отыр. Авторлармен орындалған ғылыми мақала жұмысында қазіргі қоғамдағы өзекті мәселелері болып табылатын, соның ішінде әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық қылмыстары туралы зерттеу мәселелері қарастырылып, соған орай сол мәселелер бойынша қолданылатын жаза мәселелері де көтерілген. Сонымен қатар аталған ғылыми зерттеу жұмысы нәтижелері әйелді, жүкті әйелді, есі кіресілі-шығасылы немесе психикалық ауытқуы бар адамдардың тәуелділігін пайдалана отырып қылмыстық құқық бұзушылықтар жасауға тарту үрдісінде де тұлғалардың құқығына қол сұғушылықтан қорғайтын қылмыстық құқықтық заңнамадағы бұл ұғымдар да адам мен азаматтардың ажырамас конституциялық құқықтарын қорғауға бағытталған. Зерттеу мақаласының негізгі мақсаты әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық қылмыстарының алдын алу шараларын анықтау және жетілдіру болып табылады. Зерттеу нәтижесінде әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық қылмыстарын жүзеге асырудағы қылмыскерлердің (құқық бұзушылардың) тұлғалық портреттері және виктимологиялық ескертулері зерттеліп, осы қылмыстардың құрбандарының сипаттамаларын ашу арқылы қылмыс жасаудың себептері мен жағдайлары, алдын алу (ескерту) бойынша ағымдағы шаралар кешені отандық және шет елдік тәжірибелер барысында айқындалды.

1. Алауханов Е.О., Каирова Н.И. Преступное насилие в отношении женщин (уголовно-правовые и криминологические аспекты): Учеб. пособие. — Алматы: Нур-пресс, 2008. - 230 с.

2. Муханова Е.Д. Насилие в семье: проблема социальная и правовая. // Наука. Мысль: электронный периодический журнал. - 2017. - № 4. - 146 с.

3. Саламова С.Я. Домашнее насилие в современной России: Общая характеристика. // Lex Russica, 2018. - № 9 (142). - 130 с.

4. Бадамшин И.Д., Набиев Ф.Ф. Семейно-бытовое насилие: понятие, виды, причины. // Право: ретроспектива и перспектива, 2020 - № 10. - 70 с.

5. Martitah Martitah, Dewi Sulistianingsih, Rahmawati Mohd Yusoff. Noraini Ismail Insufficient criminal justice system response to the severity of domestic violence during the pandemic in Indonesi/ Available at: - URL: https://www.cell.com/heliyon/fulltext/S2405-8440(24)09750 (accessed: 21.04.2025).

6. Paulo Vieira-Pinto, José Ignacio Muñoz-Barús, Tiago Taveira-Gomes, Maria João Vidal-Alves, Teresa Magalhães .Intimate Partner Violence Against Women. Does Violence Decrease After the Entry of the Alleged Offender into the Criminal Justice System? Forensic Sciences Research, Volume 7, Issue 1, March 2022, P. 53–60. Available at: - URL: https://doi.org/10.1080/20961790.2021.1960616 (accessed: 24.04.2025).

7. Moe A.M. (2004) Blurring the Boundaries: Women’s Criminality in the Context of Abuse. Women’s Studies Quarterly, 32(3/4), - Р. 116–138 . Available at: - URL:http://www.jstor.org/stable/40004583. (accessed: 24.04.2025).

8. Simonelli A, Pasquali CE, De Palo F. (2014) Intimate partner violence and drug-addicted women: from explicative models to gender-oriented treatments. Eur J Psychotraumatol. Sep 12;5. Available at: - URL: https://doi.org/10.3402/ejpt.v5.24496 (accessed: 24.04.2025).

9. Эрте Д.А. Виктимологические особенности женщин как жертв домашнего насилия. // Виктимология. 2019. - № 4 (22). -125 с.

10. Темирбеков А.А. Теоритические проблемы борьбы с преступностью в Республике Казахстан в условиях глобализации. Автореферат. дисс.доктора юридических наук. - Алматы, 2005. – 115 с.

11. Каиржанов Е.И. Криминология. Общая часть. – Алматы: Өркениет, 2000. – 288 с.

12. Бюро национальной статистики. Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан. [Электронный ресурс] - URL: https://www.gender.stat.gov.kz (дата обращения: 24.04.2025).

13. Монтескье Ш. Избранные произведения. — Москва, 1955. -125 с.

14. Джекебаев У.С. О социально-психологических аспектах преступного поведения. - Алма-Ата: Наука, 1971. – 34 с.

15. Бижан Н.Р., Каныбеков А.Ш. Айыптау және қорғау тараптарының жарыспалылығы мен тең құқылығы қағидатындағы бәсекеге қабілеттілік мәселесі. // «Хабаршы-Вестник» Карагандинской академии МВД РК им. Б. Бейсенова. – 2023. – № 2 (80). - С. 36-41.