ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ АҒЫЛШЫН ТІЛІНДЕ ОҚУ ДАҒДЫЛАРЫ

Осы үш жылдық қысқаша зерттеудің мақсаты Қазақстандағы сегізінші сынып оқушылары арасында ағылшын тілінде шет тілі (ШТ) ретінде оқу дағдыларын бағалау болып табылады. Оқу сауаттылығы оқу процесінде маңызды рөлдердің бірін атқарады, сонымен қатар кез-келген академиялық салада адамның ойөрісін кеңейтеді (OECD, 2018). Бұл зерттеу Павлодар қаласындағы орта мектептердің сегізінші сынып оқушыларының оқу және сауаттылық дағдыларын зерттеді. 2018-2020 жылдар аралығында компьютерде тестілеуден өткен қатысушылардың саны әр түрлі болды. Деректерді жинау құралдары электрондық диагностикалық бағалау жүйесі (eDia) жүргізетін ағылшын тіліндегі онлайн-тесттер және халықаралық студенттерді бағалау бағдарламасынан (PISA) бейімделген қосымша сұрақтары бар сауалнама (OECD, 2018) болды. Ағылшын тіліндегі оқу тестілері бұрын өзгертілген және жарамды болған (Nikolov & Csapó, 2010), дегенмен елдің мәдени ерекшеліктерін ескеретін кейбір қосымша материалдар қолданылған. Үш жылдық зерттеу барысында ағылшын тіліндегі тестілердің сенімділігі өте жоғары болды, бұл 2018 жылы 8-сынып үшін альфа Кронбах коэффициентімен(α=0.96) және 2019 және 2020 жылдары (α=0.94) бағаланды. Нәтижелер үш жыл ішінде ағылшын тілінен тест нәтижелерінде 8-сынып оқушылары арасында маңызды гендерлік айырмашылықтарды анықтаған жоқ (p>0.05). Алайда, 8-сыныптағы үш жылдық зерттеу барысында бірінші/ана тілінің әсерінің шамалы шамасы Қазақстандағы 8-сынып оқушылары үшін ағылшын тілінде шет тілі ретінде оқу дағдыларын оқытудың маңыздылығын атап өтті.

1. Shohamy E. The discourse of language testing as a tool for shaping national, global, and transnational identities. Language and Intercultural Communication. – 2013. Vol. 13(2). P. 225–236. [in English]

2. OECD PISA Assessment and Analytical Framework: Science, Reading, Mathematic, Financial Literacy and Collaborative Problem Solving, PISA, OECD Publishing, Paris. – 2017. Available at: — URL: https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2015-assessment-and-analytical-framework_9789264281820-en.html (accessed: 15.05.2024). [in English]

3. Díaz G., Torres M., Iglesias, J., Mosquera R., Reigosa V., Santos E., Galán L. Changes in Reading Strategies in School-Age Children. The Spanish Journal of Psychology.- 2009. Vol. 12(2), P. 441-453. [in English]

4. Mundrake G. A. The evolution of assessment, testing, and evaluation. Assessment in business education, 38, NBEA Yearbook. Reston: NBEA. – 2000. P. 252-262. [in English]

5. Bachman L. F. Statistical Analyses for Language Assessment. Cambridge: Cambridge University Press. – 2004. P. 272-282. [in English]

6. Ghaicha A. Theoretical Framework for Educational Assessment: A Synoptic Review. Journal of Education and Practice. – 2016. Vol. 7(24). P. 212-231. [in English]

7. MES. Ministry of Science and Education of the Republic of Kazakhstan. -2017. Available at: — URL: http://www.edu.gov.kz/kz/grazhdanam/detail.php?ELEMENT_ID=368 (accessed: 17.04.2024). [in English]

8. MES. Ministry of Science and Education of the Republic of Kazakhstan. – 2017. Available at: — URL: http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V17015605_1 (accessed: 16.06.2024). [in English]

9. OECD/The World Bank. OECD Reviews of School Resources: Kazakhstan Paris: OECD Publishing. – 2015. Available at: — URL: https://chooser.crossref.org/?doi=10.1787%2F9789264245891-en (accessed: 12.07.2024). [in English]

10. OECD, PISA 2022 Results (Volume I and II) - Country Notes: Kazakhstan. – 2023. Available at: — URL: https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_ed6fbcc5 en/kazakhstan_8c403c04-en.html (accessed: 23.10.2025). [in English]

11. Scott C. L. The Futures of Learning 3: what kind of pedagogies for the 21st century? – 2015. P. 151-161. [in English]

12. Csapó B., Molnár G. Online diagnostic assessment in support of personalized teaching and learning: The eDia System. Frontiers in Psychology. – 2019. P. 89-99. [in English]

13. OECD, PISA for Development Assessment and Analytical Framework: Reading, Mathematics and Science, Paris: OECD Publishing.- 2018. Available at: — URL: https://www.oecd.org/en/publications/pisa-fordevelopment-assessment-and-analytical-framework_9789264305274-en.html (accessed: 06.08.2024). [in English]

14. Nikolov, M., & Csapó, B. The relationships between 8th graders‘ L1 and L2 reading skills, inductive reasoning and socio-economic status in early English and German as a foreign language programs. System. – 2018. Vol. 73. P. 48-57. [in English]

15. Sagintayeva A., Bridges D., McLaughlin C., Mehisto P., Drummond M. J., Ayubayeva N., Ganimurat N. Development of strategic directions for education reforms in Kazakhstan for vocational and technical education project team. In development of strategic directions for education reforms in Kazakhstan for 2015 – 2020 report. – 2014. Available at: — URL: http://nur.nu.edu.kz/bitstream/handle/123456789/335/DIAGNOSTIC_REPORT.pdf (accessed: 18.07.2024). [in English]

16. Benmamoun E., Montrul S., Polinsky M. Heritage languages and their speakers: Opportunities and challenges for linguistics. Theoretical linguistics. – 2013. Vol. 39(3-4). P. 129-181. [in English]

17. Akhmetova A., Soeharto S., Imambayeva G., Csapó B. Assessing and validating young Kazakhstanis’ reading skills in English, the impact of classroom climate, and their engagement on reading skills. Indonesian Journal of Applied Linguistics.- 2022. Vol. 12(2) P. 280-292. [in English]

18. Akhmetova A., Imambayeva G., Csapó B. A study of reading attitude and reading achievement among young learners in middle school. Heliyon. – 2022.Vol. 8(7). [in English]

19. Verhoeven L., Snow C. E. (Eds.). Literacy and motivation: Reading engagement in individuals and groups. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. – 2001. 98 p. [in English]