<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">asu</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Вестник Атырауского университета имени Халела Досмухамедова</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Bulletin of the Khalel Dosmukhamedov Atyrau University</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2077-0197</issn><issn pub-type="epub">2790-332X</issn><publisher><publisher-name>Атырауский университет имени Халела Досмухамедова</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">asu-527</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ПЕДАГОГИКА И ПСИХОЛОГИЯ</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>PEDAGOGY AND PSYCHOLOGY</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>ЗЕРДЕ БҰЗЫЛЫСЫ БАР  ЖАСӨСПІРІМДЕРДЕ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУ</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title></trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-1500-3680</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Муханбетчина</surname><given-names>Ахлима Габдиловна</given-names></name></name-alternatives><email xlink:type="simple">muhanbetchina@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-3224-3467</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Кенжегалиева</surname><given-names>Айдана</given-names></name></name-alternatives><email xlink:type="simple">1.a.k@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-2"/></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-0501-9846</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Жидкова</surname><given-names>Юлия</given-names></name></name-alternatives><email xlink:type="simple">julia_23_03_94@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru">Западно-Казахстанский университет имени М.Утемисова<country>Казахстан</country></aff></aff-alternatives><aff-alternatives id="aff-2"><aff xml:lang="ru">Западно-Казахстанский университет имени М.Утемисова,<country>Казахстан</country></aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2021</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>28</day><month>10</month><year>2022</year></pub-date><volume>63</volume><issue>4</issue><elocation-id>527</elocation-id><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Муханбетчина А.Г., Кенжегалиева А., Жидкова Ю., 2022</copyright-statement><copyright-year>2022</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Муханбетчина А.Г., Кенжегалиева А., Жидкова Ю.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Муханбетчина А.Г., Кенжегалиева А., Жидкова Ю.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://asu.ejournal.kz/jour/article/view/527">https://asu.ejournal.kz/jour/article/view/527</self-uri><abstract><p>Әрбір адам қоғамда белгілі бір орын алады, демек, әрқашан қоршаған адамдармен қарым-қатынаста болады. Қарым-қатынас арқылы адамда өзін және басқа адамдарды түсіну, олардың сезімдері мен әрекеттерін бағалау мүмкіндігі пайда болады, ал бұл өз кезегінде өмірде өз мүмкіндіктерін жүзеге асыру, қоғамда өз орнын табу мүмкіндігіне әкеледі. Сонымен қатар, қарым-қатынас - жеке тұлғаның қалыптасуының маңызды факторы, өзін-өзі тану мен бағалауға ұмтылған адам іс-әрекетінің басты түрлерінің бірі. Бала есейген сайын, оның қарым-қатынас жасау және айналасындағыларды бағалау қажеттілігі қоғаммен, оның моральдық және адамгершілік нормаларымен байланысты болады. Жасөспірімдерде ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынас жасауға, өзін-өзі тану және өзін-өзі бекітуге байланысты әлеуметтік себептер орын алады. Қарым-қатынас баланың психикалық дамуында және тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына ерекше ықпал етеді. Қарым-қатынас қажеттілігі туа біткен емес. Ол өмір барысында пайда болады және баланың қоршаған ортамен өмірлік тәжірибесінде қалыптасады. Мақалада қарым-қатынас теориясы қарастырылып, ғалымдардың еңбектеріне талдау жасалынады. Зерде бұзылысы бар жасөспірімдердің қарым-қатынас ерекшеліктері қарастырылған. Зерде бұзылыстары бар жасөспірімдердің қарым-қатынас дағдыларын зерттеу және дамыту бағдарламасы және оның тиімділігі сипатталған.</p></abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>қарым-қатынас</kwd><kwd>дағды</kwd><kwd>жасөспірімдік кезең</kwd><kwd>зерде бұзылысы бар жасөспірімдер</kwd><kwd>әлеуметтену</kwd><kwd>дамыту.</kwd></kwd-group><funding-group xml:lang="ru"><funding-statement>Западно-Казахстанский университет имени М.Утемисова</funding-statement></funding-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Шипицына Л.М, Защиринская О.В, Воронова А.П [и др.]. Азбука общения: Развитие</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Шипицына Л.М, Защиринская О.В, Воронова А.П [и др.]. Азбука общения: Развитие</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">личности ребенка, навыков общения со взрослыми и сверстниками / – СПб.: Детство-ПРЕСС, 2002. – 384 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">личности ребенка, навыков общения со взрослыми и сверстниками / – СПб.: Детство-ПРЕСС, 2002. – 384 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Леонтьев А.А. Педагогическое общение. –Изд.: Эль-Фа, 1996. -96 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Леонтьев А.А. Педагогическое общение. –Изд.: Эль-Фа, 1996. -96 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Бәшірова Ж.Р., Әлқожаева Н.С. Тұлғааралық қарым-қатынас педагогикасы: оқу құралы. –Алматы: Қазақ университеті, 2011 -175 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Бәшірова Ж.Р., Әлқожаева Н.С. Тұлғааралық қарым-қатынас педагогикасы: оқу құралы. –Алматы: Қазақ университеті, 2011 -175 б.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Балтымова М.Р. Мүмкіндігі шектеулі балалар дамуының клиникалық ерекшеліктері. Дәрістер курсы. – Ақтөбе, 2012. -126 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Балтымова М.Р. Мүмкіндігі шектеулі балалар дамуының клиникалық ерекшеліктері. Дәрістер курсы. – Ақтөбе, 2012. -126 б.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Акимова М.К., Козлова В.Т. Психологическая коррекция умственного развития школьников. –М.: Издательский центр «Академия», 2000. -200 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Акимова М.К., Козлова В.Т. Психологическая коррекция умственного развития школьников. –М.: Издательский центр «Академия», 2000. -200 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Багдарасьян И.С. Межличностные отношения в семье, имеющей умственно отсталого ребенка:автореф.дис. …канд. психол. наук. – Н. Новгород, 2000. – 22 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Багдарасьян И.С. Межличностные отношения в семье, имеющей умственно отсталого ребенка:автореф.дис. …канд. психол. наук. – Н. Новгород, 2000. – 22 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Муханбетчина А.Г., Кенжегалиева А.Ж. Зерде бұзылысы бар жасөспірімдердің тұлғааралық қарым-қатынасының ерекшеліктері. Абай атындағы ҚазҰПУ-нің ХАБАРШЫСЫ, «Психология» сериясы, №1 (58) 2019 ж. Б.207-212</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Муханбетчина А.Г., Кенжегалиева А.Ж. Зерде бұзылысы бар жасөспірімдердің тұлғааралық қарым-қатынасының ерекшеліктері. Абай атындағы ҚазҰПУ-нің ХАБАРШЫСЫ, «Психология» сериясы, №1 (58) 2019 ж. Б.207-212</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
