asuВестник Атырауского университета имени Халела ДосмухамедоваBulletin of the Khalel Dosmukhamedov Atyrau University2077-01972790-332XАтырауский университет имени Халела Досмухамедова10.47649/vau.26.v80.i1.54asu-2759Research ArticleПРАВОLAWМЕЖДУНАРОДНЫЙ ОПЫТ В ОБЛАСТИ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИ И МОДЕЛИ ОБЕСПЕЧЕНИЯ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИINTERNATIONAL CYBERSECURITY EXPERIENCE AND CYBERSECURITY MODELShttps://orcid.org/0009-0004-7659-3321НурышЗ.NuryshZ.

Зина Нурыш – магистр юридических наук, полковник полиции, доцент кафедрыорганизации безопасности на объектах транспорта,

030011, г.Актобе

Zina Nurysh – Master of Law, Police Colonel, Associate,

030011, Aktobe

nurush.zina@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0001-6727-2201ИсибаеваЕ.IsibayevaE.

Елизавета Исибаева - кандидат исторических наук, доцент кафедры юриспруденции, 

г. Актобе

Elizaveta Isibayeva - Candidate of Historical Sciences, Associate Professor of the Department of Jurisprudence,

Aktobe

isibaevaliza@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0001-6965-9813ШаяхметоваЖ.ShayakhmetovaZh.

Жанна Шаяхметова – ассоциированный профессор кафедры уголовно-правовых дисциплин, кандидатюридических наук, доцент права,

г.Атырау

Zhanna Shayakhmetova - Associate Professor of the Department of Criminal Law Disciplines, Candidate of Law, Associate Professor of Law,

Atyrau

jan68@inbox.ruhttps://orcid.org/0009-0009-0139-4113СерикД.SerikD.

Даркан Серик – магистр наук в области кибербезопасности, преподаватель,

010000, г.Астана

Darkan Serik Serikuly - master of science in cybersecurity, teacher,

010000, Astana

serik.darkan004@gmail.comАктюбинский юридический институт МВД Республики Казахстан им. М. БукенбаеваКазахстанAktobe Law Institute of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Kazakhstan named after M. BukenbayevKazakhstanАктюбинский региональный университет им. К. ЖубановаКазахстанAktobe Regional University named after K. ZhubanovKazakhstanАтырауский университет им. Х. ДосмухамедоваКазахстанKh. Dosmukhamedov Atyrau UniversityKazakhstanAstana IT UniversityКазахстанAstana IT UniversityKazakhstan202627052026801627635Copyright © Нурыш З., Исибаева Е., Шаяхметова Ж., Серик Д., 20262026Нурыш З., Исибаева Е., Шаяхметова Ж., Серик Д.Nurysh Z., Isibayeva E., Shayakhmetova Z., Serik D.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://asu.ejournal.kz/jour/article/view/2759

В статье авторы исследуют возможности государства в вопросах кибербезопасности, непосредственно связанные с зарубежным опытом национальной безопасности. Будут рассмотрены механизмы государственного управления в целях повышения обеспечения кибербезопасности в Республике Казахстан путем изучения научно - теоретических основ международного опыта в обеспечении кибербезопасности, совершенствования законодательства, подготовки и повышения квалификации специалистов в области обеспечения кибербезопасности путем совершенствования защиты персональных данных пользователей, сайтов государственных органов от кибербезопасности. Цель статьи-определение и совершенствование эффективных механизмов государственного управления обеспечением кибербезопасности в Республике Казахстан на основе изучения международного опыта в области кибербезопасности. Основные направления-позволяют оперативно решать многие задачи с учетом международных исследований в данной области. Идея научного исследования заключается в изучении основ кибербезопасности с целью создания условий для развития специальных компетенций, типов информационных угроз, средств и методов борьбы с киберугрозами, защиты персональной информации, убеждения в том, что киберугрозы являются реальной угрозой. Описание практической значимости работы в научном контексте. Оценка, анализ и систематизация проводимой работы. Кибербезопасность включает в себя методы предупреждения, выявления и реагирования на угрозы, обеспечивая сохранность конфиденциальной информации при столкновении с опасными столкновениями, стабильную работу с инфраструктуры. Кибербезопасность важна для всех, от отдельных лиц до крупных корпораций, и представляет собой исследование, направленное на постоянное улучшение и адаптацию к новым угрозам. Понимание основных принципов и технологий кибербезопасности для эффективного противодействия атакам и снижения рисков. С каждым годом хакерские атаки и ущерб от них стремительно растут. Кибератаки почти всегда связаны с доступом к данным в корыстных целях. Суть проведенного исследования заключается в принятии комплексных мер, включающих организационную, правовую, техническую составляющие для снижения вероятности киберугроз в Республике Казахстан.

In the article, the authors explore the state's capabilities in cybersecurity issues directly related to foreign national security experience. The mechanisms of public administration will be considered in order to improve cybersecurity in the Republic of Kazakhstan by studying the scientific and theoretical foundations of international experience in cybersecurity, improving legislation, training and advanced training of cybersecurity specialists by improving the protection of personal data of users, websites of government agencies from cybersecurity. The purpose of the article is to identify and improve effective public administration mechanisms for ensuring cybersecurity in the Republic of Kazakhstan based on the study of international experience in the field of cybersecurity. The main directions allow us to quickly solve many tasks, taking into account international research in this field. The idea of scientific research is to study the basics of cybersecurity in order to create conditions for the development of special competencies, types of information threats, means and methods of combating cyber threats, protection of personal information, and the belief that cyber threats are a real threat. Description of the practical significance of the work in a scientific context. Assessment, analysis and systematization of the work carried out. Cybersecurity includes methods for preventing, detecting and responding to threats, ensuring the safety of confidential information in the event of dangerous collisions, and stable operation of the infrastructure. Cybersecurity is important for everyone, from individuals to large corporations, and is a study aimed at continuous improvement and adaptation to new threats. Understanding the basic principles and technologies of cybersecurity to effectively counter attacks and reduce risks. Hacker attacks and damage from them are growing rapidly every year. Cyber attacks are almost always associated with access to data for personal gain. The essence of the study is to take comprehensive measures, including organizational, legal, and technical components to reduce the likelihood of cyber threats in the Republic of Kazakhstan.

глобальная кибербезопасностьинновациикиберпространствокиберпреступностьмедиа и информационная грамотностьинфраструктураglobal cybersecurityinnovationcyberspacecybercrimemedia and information literacyinfrastructureReferencesҚасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауы 2024 жылғы 2 қыркүйек. [Электронды ресурс] – URL: https://egov.kz/cms/kk/articles/stateplan (қаралу уақыты: 04.03.2025 ж.).Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyñ Qazaqstan halqyna «Ädılettı Qazaqstan: zañ men tärtıp, ekonomikalyq ösım, qoğamdyq optimizm» atty Joldauy 2024 jylğy 2 qyrküiek. [Address of Kassym-Jomart Tokayev to the People of Kazakhstan "A Fair Kazakhstan: Law and Order, Economic Growth, Public Optimism" September 2, 2024]. Available at: - URL: https://egov.kz/cms/kk/articles/state_plan [in Kazakh]. (accessed: 04.03.2025).Қазақстан Республикасы Президентінің «Қоғаммен әріптестікте қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің 2024-2028 жылдарға арналған Тұжырымдамасы» туралы 22 ақпан 2023 жылғы Жарлығы. [Электронды ресурс] – URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300001233 (қаралу уақыты: 04.03.2025 ж.).Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıñ 22 aqpan 2023 jylğy «Qoğammen ärıptestıkte qoğamdyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etudıñ 2024-2028 jyldarğa arnalğan Tūjyrymdamasy» turaly Jarlyğy. [Decree of the President of the Republic of Kazakhstan dated February 22, 2023 on the "Concept of Ensuring Public Safety in Partnership with Society for 2024-2028"]. Available at: - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300001233 [in Kazakh]. (accessed: 04.03.2025).Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 - 2029 жылдарға арналған цифрлық трансформация, ақпараттықкоммуникациялық технологиялар саласын және киберқауіпсіздікті дамыту тұжырымдамасын бекіту туралы 2023 жылғы 28 наурыздағы №269 қаулысы. [Электронды ресурс] - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000269 (қаралу уақыты: 17.04.2025 ж.).2023 - 2029 jyldarğa arnalğan sifrlyq transformasia, aqparattyq-komunikasialyq tehnologialar salasyn jäne kiberqauıpsızdıktı damytu tūjyrymdamasyn bekıtu turaly Qazaqstan Respublikasy Ükımetınıñ 2023 jylğy 28 nauryzdağy №269 qaulysy. [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No. 269 of March 28, 2023 on approval of the Concept for the Development of Digital Transformation, Information and Communication Technologies and Cybersecurity for 2023-2029]. Available at: - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000269 [in Kazakh]. (accessed: 17.04.2025).Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Киберқауіпсіздік тұжырымдамасын бекіту туралы» ("Қазақстанның кибер қалқаны") қаулысы: 2017 жылғы 30 маусым № 407. [Электронды ресурс] - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000407. 04.07.2025. (қаралу уақыты: 17.04.2025 ж.).Qazaqstan Respublikasy Ükımetınıñ Kiberqauıpsızdık tūjyrymdamasyn bekıtu turaly ("Qazaqstannyñ kiber qalqany") qaulysy.: 2017 jylğy 30 mausym №407. [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan "On Approval of the Concept of Cybersecurity" ("Cyber Shield of Kazakhstan"): June 30, 2017 No. 407]. Available at: - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000407 [in Kazakh]. (accessed: 17.04.2025).Исабаева С., Кармыс Г., Бексултанов А., Жусупова Г. Сравнительный анализ рейтинга стран по цифровизации и кибербезопасности: проблемы и возможности // Казахстан – Спектр. – 2018. - №3(85). – С. 23- 36.İsabaeva S., Karmys G., Beksultanov A., Jusupova G. Sravnitelnyi analiz reitiña stran po sifrovizasii i kiberbezopasnosti: problemy i vozmojnosti [Comparative Analysis of Country Rankings on Digitalization and Cybersecurity: Challenges and Opportunities]. // Kazahstan – Spektr. – 2018. - №3(85). – P. 23-36. [in Russian].Қазақстан Республикасының Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердің үкіметтері арасындағы Төтенше жағдайларды жоюда көмек көрсету кезінде өзара іс-қимыл жасау туралы келісімді ратификациялау туралы 2007 жылғы 29 мамырдағы N257 Заңы. [Электронды ресурс] - URL: https://www.google.com/search. (қаралу уақыты: 17.04.2025 ж.).Qazaqstan Respublikasynyñ Şanhai yntymaqtastyq ūiymyna müşe memleketterdıñ ükımetterı arasyndağy Tötenşe jağdailardy joiuda kömek körsetu kezınde özara ıs-qimyl jasau turaly kelısımdı ratifikasialau turaly 2007 jylğy 29 mamyrdağy N257 Zañy. [Law of the Republic of Kazakhstan No. 257 of May 29, 2007 on ratification of the Agreement between the Governments of the Member States of the Shanghai Cooperation Organization on Cooperation in ProvidingAssistance in Eliminating Emergency Situations]. Available at: - URL: https://www.google.com/search [in Kazakh]. (accessed: 17.04.2025).Компьютерлік қылмыстар туралы Конвенция (Еуропа Кеңесінің киберқылмыс туралы Конвенциясы, Cybercrime CETS Конвенциясы № 185) (Будапешт, 23 қараша 2001 ж.). [Электронды ресурс] - URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30170556&show_d. (қаралу уақыты: 17.04.2025 ж.).Kömpüterlık qylmystar turaly Konvensia (Europa Keñesınıñ kiberqylmys turaly Konvensiasy,Cybercrime CETS Konvensiasy № 185) (Budapeşt, 23 qaraşa 2001 j). [Convention on Computer Crime (Council of Europe Convention on Cybercrime, Cybercrime CETS Convention No. 185)]. Available at: - URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30170556&show_d [in Kazakh]. (accessed: 17.04.2025).Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы ынтымақтастығы туралы келісімді ратификациялау туралы Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 5 наурыздағы №234-VІ ҚРЗ. [Электронды ресурс] - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000234 (қаралу уақыты: 17.04.2025 ж.).Ūjymdyq qauıpsızdık turaly şart ūiymyna müşe memleketterdıñ aqparattyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etu salasyndağy yntymaqtastyğy turaly kelısımdı ratifikasialau turaly Qazaqstan Respublikasynyñ Zañy 2019 jylğy 5 nauryzdağy №234-VI QRZ. [Law of the Republic of Kazakhstan on ratification of the Agreement on cooperation in the field of ensuring information security of the member states of the Collective Security Treaty Organization]. Available at: - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000234 [in Kazakh]. (accessed: 17.04.2025).«Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердің үкіметтері арасындағы халықаралық ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы ынтымақтастық туралы келісімді ратификациялау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 28 қаңтардағы №26 Қаулысы». [Электронды ресурс] - URL: https://prg.kz/Document/?doc_id=30574651 (қаралу уақыты: 16.02.2025 ж.).«Şanhai yntymaqtastyq ūiymyna müşe memleketterdıñ ükımetterı arasyndağy halyqaralyq aqparattyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etu salasyndağy yntymaqtastyq turaly kelısımdı ratifikasialau turaly" Qazaqstan Respublikasy Zañynyñ jobasy turaly Qazaqstan Respublikasy Ükımetınıñ 2010 jylğy 28 qañtardağy №26 Qaulysy». [On the draft Law of the Republic of Kazakhstan "On ratification of the Agreement on cooperation in the field of ensuring international information security between the governments of the member states of the Shanghai Cooperation Organization"]. Available at: - URL: https://prg.kz/Document/?doc_id=30574651 [in Kazakh]. (accessed: 16.02.2025).Зейнелгабдин А., Исабаева С., Кибербезопасность Казахстана в период цифровой трансформации// Государственный аудит. - 2019. - №4 (45). – С. 46-55.Zeinelgabdin A., İsabaeva S., Kiberbezopasnöst Kazahstana v period sifrovoi transformasii [Cybersecurity of Kazakhstan in the period of digital transformation]. //Gosudarstvennyi audit. - 2019.- №4 (45). – Р. 46-55. [in Russian].Губaйдуллинa М. Внешнеполитическая деятельность и дипломатия в современных условиях транспарентного информационного пространства // International Relations and International Law Journal. – 2018. – Т. 79, №3. – С. 14-22.Gubaidullina M. Vneşnepoliticheskaia deiatelnöst i diplomatia v sovremennyh usloviah transparentnogo informasionnogo prostranstva [Foreign political activity and diplomacy in modern conditions of transparent information space].// International Relations and International Law Journal. – 2018. – T. 79, №3. – Р. 14-22. [in Russian].Қазақстан Республикасының Ақпаратқа қол жеткізу туралы 2015 жылғы 16 қарашадағы №401-V ҚР Заңы. [Электронды ресурс] – URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1500000401 (қаралу уақыты: 16.02.2025 ж.).Qazaqstan Respublikasynyñ Aqparatqa qol jetkızu turaly 2015 jylğy 16 qaraşadağy №401-V QR Zañy. [Law of the Republic of Kazakhstan No. 401-V of November 16, 2015 on Access to Information]. Available at: - URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1500000401 [in Kazakh]. (accessed: 16.02.2025).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.